DiyarName.Com

Li Başûr komek nivîskar bi navê “Grûpa Însiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî” daxuyaniyeke weşandin û bi kurtahî xwesti

Diyarname
Li Başûr komek nivîskar bi navê “Grûpa Însiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî” daxuyaniyeke weşandin û bi kurtahî xwestin ku alfabeya Erebî bi awayekî fermî bê qebûlkirin. Ji bo vê yekê jî vê mehê serî li Parlemena Herêma Başûrê Kurdistanê dan. Vê komê di heman demê de dijî konferansên ziman ên li Amed û Hewlerê jî daxuyaniyeke tûj dan. Li hemberî vê yekê komek nivîskarên kurd metneke amade kirin û dest bi berhevkirina îmzeyan kirin. Heta niha 80 nivîskarên kurd îmzeya xwe avêtine bin vê metnê. Em metna îmzeya van nivîskarên kurd diweşînin û kesên ku bixwazin îmzeya xwe biavêjin bin wê metnê dikarin e-maileke ji navnîşana li jêr re bişînin.
Vaye metna ku nivîskaran amade kiriye û tevî pêşeka ku ji me re şandine:
***

Provokasyonên li ser Zimanê Kurdî Pûç Bikin!

“Hefteya bihurî daxuyaniyek li ser navê hin nivîskar û ronakbîrên kurd hate çapkirin ku xwe wekî “Grûpa Însiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî” dane naskirin û tê de, bi zimanekî tund, provokatîf û piçûkxistinê, argumentên çewt û pûç li dijî alfabeyên kurdî yên din hatine bikaranîn. Di daxuyaniya behskirî de her wiha heqaret li zêdetir ji 400 lêkolîner, nivîskar, zimannas û ronakbîrên kurd hatiye kirin ku ji her parçe û beş û bîr û baweriyên civaka kurdan bûn, bi dilxwaziyeke kurdewarî ya zanistî li Hewlêr û Amedê beşdarî wan her du konferansên zimanî bûbûn û li rêyên bihevrejiyîna “hemû kurdan” geriyabûn. Di daxuyaniya “Grûpa Însiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî” de behsa çareseriyên li gora her beşekî Kurdistanê tê kirin ku em vê helwêstê wekî daxwaza dabeşkirina kurdan û wekî daxwaza sepandina zaravayekî li ser yên din dinirxînin.”

Ji Dem û Dezgehên Neteweyî yên Kurdistanî re,
Ji Raya Giştî re,

Zimanê kurdî zimanekî pirzarava û piralfabe ye ku ev rewşa zimanî ji zû ve ye ku ji aliyê hin derdoran ve weke astengên mezin yên li hember yekîtiya neteweyî tên nirxandin û pêşniyarên jakobenîst û şoven ji bo çareseriyê tên kirin. Dîroka me ya nêzîk bûye şahida hin hewldanên sepandina zaravayekî li ser zaravayên din an jî ya alfabeyekê li ser alfabeyên din. Divê were destnîşankirin ku hewldanên bi vî rengî dikarin nakokiyên gellekî ciddî yên siyasî û bi taybetî jî çandî di civata me ya pirbeş û bêdewlet de bide peydakirin ku çareseriya wan dê dijwartir be.
Welat û hikumetên ku ji sedsala 19’an ve li seranserê cîhanê ketine nava hewldana sepandina zarava û alfabeyan ya li deverên pirziman û pirzarava û piralfabe, dawiya sedsala 20’an li vê siyaseta xwe poşman bûne û êdî hewl didin ku cîhêrengiya zimanan weke rengên dewlemendiya çandî û dîrokî werin bikaranîn.
Di nava Kurdan de, ji ber parçebûyina axê, biryar û siyasetên di mijara zimanî de divê bi hesabine gellekî kûrtir û dûrtir werin kirin. Lewre, divê neyê jibîrkirin ku di vê rewşa hessas de ev cîhêrengiya zimanî, ya ku dewlemendî û hêza me ye, dikare li dijî Kurdan jî were bikaranîn. Ji ber wê ye ku ji dêleva kûrtirkirina cudahiyên Kurdan, divê mirov bi hewldanên maqûl bikeve nava tevgerên nêzîkkirina Kurdan û li rêyên parastin û bihevrejiyîna wan bigere.
Her bi vê armancê ve, van demên dawîn li Başûr û Bakura Kurdistanê, du konferansên berfireh hatin lidarxistin ku zêdetir ji 400 akademîsyen, lêkolîner, pispor û mamosteyên zimanî beşdarî wan bûn. Di wan konferansan de nîqaşên berfireh hatin kirin, ji bo parastina yekîtiya neteweyî li rêyên bihevrejiyîna zarava û alfabeyan hate gerîn û di vê rêyê de hin pêşniyarên rastbîn li rayedarên civaka kurdî hatin kirin.
Digel van hewldanên çareseriyê jî, hin derdorên ku bi motivasyonên siyasî ve tev digerin û tim nîşan dane ku li dijî lêgerînên çareseriyê ne, hê jî bi israr dixwazin bi tenê alfabeya aramî/erebî li Başûra Kurdistanê bidin fermîkirin û di bin navê « Yekîtiya zimanî » de binve binve zaraveyekî li ser xelkê me yê zaravayên din bidin sepandin.
Hefteya bihurî daxuyaniyek li ser navê hin nivîskar û ronakbîrên kurd hate çapkirin ku xwe weke « Grûpa Insiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî » dane naskirin û tê de, bi zimanekî tund, provokatîf û piçûkxistinê, argumentên çewt û pûç li dijî alfabeyên kurdî yên din hatine bikaranîn. Di daxuyaniya behskirî de herweha heqaret li zêdetir ji 400 lêkolîner, nivîskar, zimannas û ronakbîrên kurd hatiye kirin ku ji her parçe û beş û bîr û baweriyên civaka Kurdan bûn, bi dilxwaziyeke kurdewarî ya zanistî li Hewlêr û Amedê beşdarî wan herdu konferansên zimanî bûbûn û li rêyên bihevrejiyîna « hemû Kurdan » geriyabûn. Di daxuyaniya « Grûpa Insiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî » de behsa çareseriyên li gora her beşekî Kurdistanê tê kirin ku em vê helwêstê weke daxwaza dabeşkirina Kurdan û weke daxwaza sepandina zaravayekî li ser yên din dinirxînin.
Em jî dixwazin bi vî awayî nerazîbûna xwe ya li hember wê helwêstê û wê şêwazê û wan heqaretên kirî bi raya giştî ve bidin zanîn û balê bikişînin ser ku her tevger û hewldaneke ku bide pey sepandina zaravayekî li ser zaravayên din û alfabeyekê li ser alfabeyên din, alîkariya neyarên Kurdan dikin ku dixwazin Kurdan parçe bikin. Em di wê baweriyê de ne ku hewldanên mîna daxuyaniya « Grûpa Insiyatîf ji bo Parastina Zimanê Kurdî » li hember yekîtiya bîr û civak û çand û bi giştî li hember yekîtiya gelê kurd xeteriyeke mezin e û tovên xirabiyê di nava xwe de vedihewîne. Jakobenizma ku ji zû ve têk çûye di vê rewşa gelê kurd û di vê pêvajoya siyasî ya hessas de « xeyrî ciddî » ye û esasen ev helwêst bi xwe « lîstina bi agirî » ye. Insiyatîfeke bi vî rengî ku xwe weke « Grûpa Parastina Zimanê Kurdî » dide naskirin, gelo dê bi vê şêwazê û bi vê helwêstê çawa bikare zimanê kurdî biparêze ?!
Bê guman, alfabe ne armanc e, lê alavek e ji bo pêkanîna armanca rastnivîsandin û derbirîna dengên zimanekî. Ji ber vê sedemê, alfabeyek dikare di pêvajoya pêşketina xwe de gellek caran ji bo baştir guncîna dengên wî zimanî were guhertin an jî adaptekirin. Alfabeya kurdî-erebî bi xwe nimûneya vê yekê ye û gellek caran hatiye guhertin. Digel vê jî, li ser ruyê dunyayê tu alfabe nînin ku bikarin hemû dengên zimanekî nîşan bidin. Beşekî mezin yê gelê kurd şiklekî alfabeyekê kiriye malê xwe û pê nivîsandiye û dinivîsîne. Lewre, munaqaşeyên li ser kurdbûna alfabeya kurdî-latînî yên bi vî rengî nikarin werin qebûlkirin.
Herweha, di daxuyaniya « Grûpa Inîsyatîfa ji bo Parastina Zimanê Kurdî » de hatiye gotin ku « Em tekît dikin ku em bi tu awayî dîtina xwe li ser tu kesî nasepînin û zimanvan û kurdîzanên Kurdistana Bakur bi xwe dikarin di vî warî de biryarê bidin », lê di heman belavokê de xwediyên însiyatîfê diyar kirine ku « Guherandina alfabeya kurdî bi ya latînî yan hizirkirina bikaranîna du cureyên alfabeyan di beşên Kurdistana Rojhilat û Başûr de ji me re xeta sor e … » Ev helwêst « parçekirina coxrafya û hiş û bîra kurd û Kurdistanê ye » û herweha « xwesepandina » li ser gelê kurd li Rojhilat û li Başûr e û ev kar nakeve berê tu kesî !
Bi ya me, pirzaravayî û pirçandî û piralfabeyî li hember yekîtiya neteweyî nabin asteng û divê ev taybetmendiyên civaka kurdî weke dewlemendiyên wê û weke hêza wê werin pejirandin û parastin. Kom û qewm û netewe bi biryar û hêvî û daxwazên hevpar tên avakirin, ne li ser wê ku herkes heman kirasî bi heman rengî li xwe bike.
Ji ber van sedem û hessasiyetên civaka kurdî, em bangê li hemû alî, dezgeh, rêxistin, partî, kes û rayedarên civaka kurdî dikin ku xema me ya bingehîn divê li ser yekkirina civaka kurdî be, ne dabeşkirina wê.
Em deklarasyonên herdu Konferansên Zimanî yên Hewlêr [Îlon 2011] û Amedê [Adar 2012] maqûl dibînin û dibêjin ku li şûna ziman û reftara êrîşkar, pêwîst e ku di nav diyalogeke germ de nîqaşên zanistî werin kirin, da ku mirov ji hevdu fahm bike, pirsgirêkên xwe bi hemû aliyên wan ve baş binase û ji bo « hemû Kurdan », ne ji bo beşekî bi tenê, bi metodên zanistî li rêyên maqûl yên çareseriyê bigere.

17. 09. 2012

(Ev daxuyanî heta 01.10.2012’an ji bo îmzeyê vekirî ye. Heçî kesê ku dixwaze piştgiriya vê daxuyaniyê bike, dikare navê xwe bişîne ser eposteya jêrê.)

bangakurdi@gmail.com

Piştgirên daxuyaniyê yên pêşîn

1. Dr. Abdulwehab Xalid Mûsa
2. Dr. Afrasiab Shekofteh
3. Ahmet Aliş
4. Amed Tigrîs
5. Ayşe Navruz
6. Azad Kurdî
7. Azîz Aliş
8. Baban Seqizî
9. Dr. Bahiez Omer Ehmed
10. Dr. Bahrooz Chamanara
11. Bayram Ayaz
12. Dr. Behrûz Şucaî
13. Berken Bereh
14. Bûbê Eser
15. Cemîl Demîrcan
16. Ciwanmerd Kulek
17. Çiya Mazî
18. Dersîm Oremar
19. Dilawer Zeraq
20. Dîlber Hêma
21. Dilbixwîn Dara
22. Dr. Elî Rehmetî
23. Eskerê Boyîk
24. Evdile Koçer
25. Fehim Işik
26. Fehmî Balayî
27. Dr. Felat Dilgeş
28. Feratê Dengizî
29. Fexredîn Amediyan
30. Dr. Gundî Dilberz
31. Golî Shadkam
32. Hesen Silêvanî
33. Hêvî Berwarî
34. Haydar Işik
35. Hîwa Massîh E.
36. Husein Muhammed
37. Huseyin Kartal
38. Dr. Îbrahîm Seydo Aydogan
39. Ismaîl Hoseynpûr
40. Kamîran Haco
41. Dr. Kamûran Berwarî
42. Kawa Nemir
43. Lal Laleş
44. Lerzan Jandîl
45. Dr. Lezgîn Evdilrehmanî
46. Lokman Ayebe
47. Dr. Luqman Guldivê
48. Mecîd Heso
49. Meral Varişli
50. Miradê Gundikî
51. Mîran Janbar
52. Mîrhem Yîgît
53. Mûrat Satik
54. Mustafa Gazî
55. Mustefa Reşîd
56. Nedim Baran
57. Remzî Kerîm
58. Riza Dinç
59. Rodî Zinar
60. Rojan Hazim
61. Ronayî Onen
62. Roşan Lezgîn
63. Salihê Kevirbirî
64. Samî Tan
65. Selwa Gulî
66. Şengul Ogur
67. Şermîn Bozarslan
68. Seyîdxan Kurij
69. Siddîq Bozarslan
70. Sidqî Hirorî
71. Şoreş Reşî
72. Têmûrê Xelîl
73. Tosinê Reşîd
74. Xelîl Dihokî
75. Xusro Abdollahî
76. Yado Ciwan
77. Yaqob Tilermenî
78. Zana Farqînî
79. Zinarê Xamo
80. Ziya Avci