Nûçe-Analîz: Zekî Ozmen

Cara yekemîn e di çapemeniya Ewropayê de şîroveyên ku paraleliya wan bi şîroveyên çapemeniya kurd de heye têne weşandin. Êdî hem çapemeniyê û hem jî dîplomatên ewropî fêm kiriye ku niyeta Serokomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan bi kirasê DAIŞ‘ê têkbirina destkeftiyên kurdan e.

Erdogan û dewleta tirk ji bo di hilbijartinên pêşwext de AKP bi tena serê xwe bike hikumet stratejiyeke li gor xwe aqilane afirand. Destpêkê bi awayekî formalîte êrîşî DAIŞ‘ê kir. Vê taktîka wî li cîhanê deng veda; Tirkiyeya ku li hemû aliyên cîhanê bi hevkarî û çavgirtina ji DAIŞ‘ê re dihat tewambarkirin bi vê yekê ket rojeva sereke ya cîhanê. Di bin vî kirasî de Erdogan dest pê kir êdî ya dilê xwe pêk bîne; Dest bi bomberana gerîlayên kurd ên li başûrê Kurdistanê kir. Pê re jî li nava bajaran ket nava nêçîra girtina kurdan. 

Plan heta vê derê li gor dilê wî diçû lê dinyaya ku piştî taktîka wî ya wekî ku êrîşê DAIŞ‘ê dike veciniqî bû, vê carê bi bomberana ser gerîlayan û nêçîra girtina li bajaran cara duyemîn veceniqî. Bi veceniqîna duyemîn re cîhan ji şoka êrîşa ser DAIŞ‘ê ya formalîte hişyar bû. Êdî hatibû fêmkirin ku Erdogan dixwaze di bin kirasê DAIŞ‘ê de bi şerê di navbera artêşa tirk û gerîlayên kurd de hestên nijadperestî li welatê xwe bi pêş bixe. Bi vî awayî sempatiya bi hêz ya ji bo HDP‘ê afiriye têk bibe û di hilbijartinên pêşwext de wê di bin benda hilbijartinê de bihêle. Bi vî awayî jî dê rêya ku dîsa partiya wî bi serê xwe bibe hikumet vebe û ew jî bibe serok.

Kovara navdar a almanî Der Spiegel nûçeya bombebarana artêşa tirk a ser gerîlayên kurd bi sernivîsa “Tirkiye li dijî dijminê DAIŞ’ê dest bi şer kir” weşand. Frankfurter Runschau jî bi sernivîsa “DAIŞ ji çewtiya Tirkiyeyê sûdê werdigire” bal kişand ser êrîşa wê ya ser çiyayên Kurdistanê. Die Welt jî di şîroveyeke xwe de bal kişand ser wê yekê ku ew PYD ya Tirkiye li dij e bi awayekî serkeftî li dijî DAIŞ’ê şer dike û modela wê ya civakî ya hemdem li Rojava ji ya hikumeta Erdogan baştir û pêşketîtir e. Rojnameya Kolner Stadt-Anzeige di şîroveya xwe ya ser babetê de dibêje ku Erdogan bi vê helwesta xwe ziyaneke mezin digihîne demokrasiya Tirkiyeyê.

Xaleke din a balkêş jî ew e ku nûçeya bomberanê di tv’yên cîhanê û bi taybetî jî yên Almanyayê de ev bi rojan e wekî yek ji nûçeya sereke tê weşandin. Balkêş e ku vê carê hem rê didin dîtinên kurdan û hem jî şîroveker û beşdar jî di paraleltiya dîtinên kurdan de diaxivin.

Bi vî awayî kirasê DAIŞ’ê yê Erdogan li bejin û bala niyeta xwe kiribû ket erdê û hemû tiştî êdî xuya kir. Cîhan ji ber vê yekê hê jî di nava veceniqînê de ye. 

Niha bi vê veceniqînê re rê ji HDP’ê re vebûye ku ne li Tirkiyeyê bikeve di çeperê de û tenê di nava hewldana bersivdayîna tohmetên AKP’ê de be. Çapemenî û dîplomasiya cîhanê niha ji berê baştir kurdan fêm dike. Bi vê taktîka nû ya Erdogan veceniqî ye. Dema wê yekê ye ku HDP vê şansa zêrîn bi kar bîne û li paytextên welatên rojavayî bikeve hevdîtinên dîplomatîk. Demeke ji vê demê ji bo vê yekê baştir heta niha neafirî ye. Ev şans carekî tê, carana duyemîn dibe gelekî dereng bikeve.