Cemil Oguz

J rojan 18'ê gelawêja 1991'ê. Bi sed hezaran kes li meydanan kom bûne. Hin jê diparêzin, hin dij derdikevin. Lê emcam?

Em qala rojên têkçûna Yekîtiya Komara Sovyetên Sosyalîst dikin. Ji roja ku Bolşevîk hatine ser kar û Sovyet hatiye avakirin li ser pergala wê derê her nîqaş çêbûye heta Mihail Gorbaçov hat ser kar. Gorbaçov di serdema xwe de bi xêr û gunehên xwe xwest hin reforman bike lê hem ew, hem tiştên ku wî xwestin bikin wekî serokên Sovyetê yên berê hatin nîqaşkirin. Û di êvara 18'ê gelawêja 1991'ê de li hemberî wî derbeyek çêbû. Derbe ji aliyê çepgirên Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê ve hate kirin û wan îdîa dikirin ku Gorbaçov bi îmzekirina peymara yekîtiya ya nû dê dawî li welat bîne. Derbesa heta 21'ê mehê dom kir. Gorbaçov careke din hat ser kar, lê êdî hevkêşeyên Sovyetê belav wela bûbûn û vê yekê jî kir ku Yekîtiya Sovyetê têk here. Gorbaçov mecbûr ma îstîfa bike, dûre Serokê Rusyayê Boris Yeltsin (roja 12.07.1991) hat ser kar.

Bi derbeyê re ala Sovyetê guherî û vê yekê li dinyayê jî rê li ber têkçûna Komarên Sosyalîst ên girêdayî Sovyetê vekir. Niha me çima qala vê yekê kir? Belgefîlmekî bi navê "SOBYTIE" (The Event / Bûyer) hatiye çêkirin. Belgefîlm di çarçoveya 35'emîn Festîvala Fîlman a Stenbolê (bi navê AGUSTOS OLAYLARI hatiye wergerandin) de hat nîşandayîn.

Belgefîlm bi kamerayê dikeve nava ew sed hezarên ku daketine kolanan ku her yek aliyek pê digirin. Derhêner Sergei Loznitsa ku yek ji belgefîlmkarên girîng ê Ewropayê ye temaşevanan dibe roja 18'ê gelawêja 1991'ê, balê dikişîne ser kombûnên li meydanan a wê demê.

Derhêner Loznitsa ji dîmenên arşîvê, dîmenên mirovên li kolanan ên ku li radyoyê guhdarî dikin û li bendê ne ka dê çi bibe, dîmenên wan ên bi tirs, b ihêvî, çalakiyên wan radixe ber temaşevanan. Belgefîlm ku bêyî tiştek lê zêde bike wê serdemê bi dîmenên reş û spî pêşkêş dike, lê bi gotina dawî ku dibêje "Derbe çêbû, desthilatdarî guherî, lê yên ku hatin ser kar dîsa rêveberê wê demê bûn" mirovan careke din dide fikirandin.

Ji bo yên bixwazin temaşe bikin belgefîlm roja dawî ya festîvalê, 17'ê mehê saet 19'an de li Sînemaya Beyoglu ya li Beyogluya Stenbolê careke din tê nîşandayîn.

Kunye:

AGUSTOS OLAYLARI / SOBYTIE / THE EVENT /BÛYER

Derhêner-Senaryo: Sergei Loznitsa

Vesazkirin: Sergei Loznitsa, Danielius Kokanauskis 

Sazkar: Maria Choustova-Baker, Sergei Loznitsa 

Welatê sazkar: Hollanda, Belçika

Sal: 2015.

Ziman: Rusî

Mawe: 74 deqe

***

Nûçeyên eleqedar:

- Belgefîlmên Beşa NTV li benda temaşevanan in 

- 'Çinara Spî' tê nîşandayîn 

- Bi "Midnight Special" festîvalên deriyên xwe vekirin 

- Derî vedibe: Hin jê bi kurdî 221 fîlm tên
- ‘Kerî’ bi awayê nûkirî tê nîşandayîn

- Xelatgirên Xelata Rûmetê diyar bûn