HAYDAR DILJEN

Xeylê welatanê Ewropa de dibistanan dest pa kerd. Nê welatan de perwerdeyê ziwanê dayîkê zî esto. Bi hezarana qeçekê (domanê) kurdî zî nê heqî ra îstîfade kenê û kurdkî wanenê. Ewropa de welato ke te da zafêrî qeçekê kurdî kurdkî wanenê Swêd o. Swêd de serra 1975î ra nata yo ke heqê perwerdeyê ziwanê dayîkê esto û nika hûmara şagirdanê kurdkî resaya çoşmeyê 12 hezaran.

Bi seyana mamostay dersa kurdkî danê. Rolê mamostayanê kurdkî kalîteyê perwerdeyî ser o rolêndo esasî yo.

Perwerdeyê ziwanê dayîke de serkewtiş û averşîyayîşê şagirdan de faktoro esasî mamosta yê. Yanê pêvajoyê perwerdeyî de rolê mamostayan zaf girîng o. Banê dibistane (bîna) çend rind beno wa bibo, materîyalê dersan çend vêşî û başî benê wa bibê, cayê dibistane kotî beno wa bibo, şagirdî çend zengîn yan zî feqîrî benê wa bibê, îdarekerdişê dibistanê çend baş û demokratîk beno wa bibo, plan û programê dersan çend rind benê wa bibê; ke mamostayî zanayey, bi tecrubey û qabîlîyetdarî nêbê, perwerde de netîceyêko baş pawitiş xeyal o. Co ra ganî ma na mesela ser o baş vinderê.

Ke cayê de qalê dibistanêk yan zî perwerdeyêko rind beno se, ganî şima bizanê ke a dibistane de mamostayê başî estê. Baş o, taybetmendîyê mamostayanê başan çiçî yê? Goreyê zanayîş û tecrubeyanê mi, ganî mamosteyê kurdkî wahîrê nê taybetmendîyan bê:

Verê heme çî, ganî mamosteyê kurdkî, lehçeya ziwanê xo a ke pa ders danê baş bizanê û lehçeyanê bînan zî nas bikerê. Ganî formasyonê înan yo pedagojîk yo bingeyên bibo. Seba ke mamosteyê kurdkî bişê bander bikerê, ganî ê bi xo zî çîyanê neweyan bimûso û zanayîşê xo newe bikerê. Ganî bişê teknojojî bi kar bîyarê û Înternete seba çimeyanê malûmatan bi kar bîyarê. Ganî bişê averşîyayîşê dinyay bişopnê û xo aver berê. Ganî têkilîyanê xo yê komelkîyan (sosyal) de jêhatî bê. Ganî şagirdanê xo cidî bigîrê, înan ra hes bikerê û bişê înan motîve bikerê. Yanê meraq û hewesê înan berz bikerê. Ganî bişê perwerdeyî bi hedîseyanê rojaneyan a girê bidê ke qeçekî bişê ziwanêndo zindî bander bibê. Ganî kişta dînî, mezhebî, sîyasî, cinsî û komelkî de ferq nêkerê mabênê şagirdan. Ganî wahîrê erjeyanê demokratikan bê. Ganî mesûletey ra nêremê. Ganî dîyaloge înan bi may û pîyê şagirdan a germ bo û ferq nêkerê mabênê înan. Ganî çîyê ke dibistane û derse de benê may û pîyê şagirdanê xo agahdar bikerê. Ganî şagirdanê xo baş nas bikerê ke bişê înan perwerde bikerê. Ganî şagirdanê xo pêrine derse de yew bigîro û înan aktîf bikero. Ganî keynekan vejê vernî. Ganî dersanê xo binirxinê. Ganî wahîrê program û palanî bê û plan û programê xo bi şagirdanê xo ya pîya virazê. Ganî promlemanê xo yê şexsî xo de nêberê dibistane.

Ganî ma hem perwerdeyê resnayîşê mamostayan de hem zî konferans û semînerê ke saba berzkerdişê kompetensê mamosteyan virazênê de na perse ser o sey persêna esasî vinderê. Ke ma wahîrê mamostayanê başan bê, do Ewropa de hûmara qeçekanê kurdan yê ke beşdarê perwerdeyê kurdkî benê zafêrî bo û do may û pîyê înan zî vêşêrî perwerdeyê ziwanê dayîke ser o vinderê û qeçekanê xo biarşawê. Ke ma na perse cidî nêgîrê, ma do xo bixapênê û her ke şiro do qeçekê kurdî û may û pîyê înan ziwan û kulturê xo ra serd bibê.s

21.08.2017, Yenî Ozgur Polîtîka