AMÛDÊ

Li Rojayê Kurdistanê sê kanton, sê zimanên fermî hatin qebûlkirin û li ser jin û zarok jî xal hatin qebûlkirin. Yek ji xalan a girîng jî dibêje dê perwerdehî bê pere be.

Meclisa Çêkirina Qanûnan a Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Rojavayê Kurdistanê pêşnûmaya, “Hevpeymana Civakî” erê kir. Di hevpeymanê Sûriye wekî welatekî demokratîk hat binavkirin û Rojava jî wekî 3 kantonên girêdayî vî welatî tê binavkirin. Her wiha zimanên kurdî, erebî û sûryanî wekî zimanên fermî yên Kantona Cizîrê hatin qebûlkirin; fêrbûna zimanên din jî hatin mîsogerkirin. Dîsa tevlîbûna jinê ya di her warê jiyanê de, parastina mafên zarokan, karkeran û hawirdorê, aboriya civakî çend xalên girîng in.

Meclisa Çêkirina Zagona Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Demî  ku di 31’ê berfanbara 2013’yan de civiya bû û biryara efûya giştî dabû, di heman civînê de biryar girtibû ku di 6’ê rêbendanê (îro) de ji bo nirxandina pêşnûmayên “Rengê Rêveberiyê", “Hevpeymana Civakî” û “Qanûnên Hilbijartinê” bicive.

Di çarçoveya biryarê de meclisa ji 52 partî, rêxistin, tevgerên civakî yên sivîl, tevgerên jin û ciwanan, 15 kesayên serbixwe pêk tê, îro dîsa civiya. Di civîna ku li Amûdê li dar ket de ji 67 endaman 61 kes amade bûn.

Piştî axaftina destpêkê ku ji aliyê Dr. Ebdulkerim Umer ve li ser navê Dîwana Meclisê hate kirin, pêşnûmayên ku komîteyên “Diyarkirina Rengê Rêveberiyê”, “Amadekirina Hevpeymana Civakî” û “Amadekirina Qanûnên Hilbijarinê” li delegeyan hate belavkirin.

Civînê paşê derî bi ser rojnamegeran de girt û dom kir. Li gorî agahiyên ji salonê hatine girtin, di civînê de destpêkê li ser pêşnûmaya “Hevpeymana Civakî” nîqaş û nirxandin hatin meşandin. Di encama nirxandinan de Hevpeymana Civakî bi yekîtiya dengên endaman hate erêkirin. 

Çend xalên girîng ê ji hevpeymanê wiha ne:

Yek ji xalên bingehîn ên hevpeymanê derbarê ziman de ye. Li gorî peymanê li herêma Cizîrê wê zimanên kurdî, erebî û sûryanî wekî zimanên fermî bêne bikaranîn. Di heman xalê te dê gotin ku mafê hemû hindikneteweyên herêmê jî heye ku bi zimanên xwe perwerdehiyê bibinin.

Çend xalên din wiha ne:

- Suriye dewleteke azad, demokratîk, serbixwe û xwedî îrade ye. Sîstema wê parlamenteriya demokratîk e.

- Rêveberiya Xweseriya Demokratîk beşek ji Sûriyeya pêşerojê ku wê li ser esasê sîstema nebûye navendî bê avakirin e.

- 3 kantonên rêveberiya xweseriya demokratîk (Cizîr, Kobanê, Efrîn) hene û ev beşek ji erdnîgariya Suriyê ne.

- Qamişlo navenda Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Kantona Cizîrê ye. Ev kanton wê ji bo kurd, ereb, suryanî, ermenî, çeçen, misliman, xristiyan, êzidî hevbeş be. Têkiliyên di navbera van pêkhate û baweriyan de wê li ser esasê biratiya gelan, jiyana hevbeş û hevkariyê be. Tu pêkhate ji van nayên piştguhkirin. 

- Li Kantona Cizîrê zimanên fermî kurdî, erebî, suryanî ne. Li gel van fêrbûna zimanên pêkhateyên din jî tê mîsogerkirin.

- Têkiliya di navbera navend û rêveberiyên kantonan de li ser esasê xweseriya demokratîk tê çêkirin û hêza wê ya parastinê jî Fermandariya Giştî ya Yekîneyên Parastina Gel (YPG) e.

- Hevpeymana civaka tevlîbûna ciwanan a bi awayekî çalak di nava xebatên siyasî û rêveberiyê de mîsoger dike û ev dê di nava zagonan de bê diyarkirin. 

- Rêveberî li gorî zagon û peymanên navneteweyî mafê mirovan û azadiyan diparêze. Wê maf û azadiyan wekî nirxên herî giranbuha qebûl bike.

- Mafê jinê ye ku di nava jiyana civakî, siyasî, aborî, çandî û hemû beşên jiyanê de cihê xwe bigere û xwe birêxistin bike. Her wiha hemû cudahiyên zayendî wê bên rakirin.

- Bikaranîna zarokan, zewicandina di temenê biçûk de, îşkenceya psikolojîk û fizîkî qedexe ye.

- Mafê ewlekarî, aramî û perwedeya bêpere yê her welatiyekî heye. Perwerdeya seretayî ji bo her welatiyekî ferz e. Her wiha mafê kar, hewandin, xanî, mîsogerkirin civakî û tenduristî, parastin û xwedîderketina dayiktî û zarokatiyê.

- Li herêmên xweseriya demokratîk, sîstema aborî li ser pêşxistina giştî ya wekhev a ku bingeha xwe ji pêşxistina derfetên zanist û teknolojiyê digire, tê avakirin. Li ser vî esasî wê pêdiviyên mirovî ji bo hemû welatiyan bêne peydakirin û asta jiyanê bê bilindkirin. Ev jî dê bi riya zêdekirina berhem û çalakiyên aborî û misogeriya teşwîqkirina pêşbirka wekhev a li ser esasê xweseriya demokratîk bê pêkanîn. Di vê sîstemê de edaleta civakî esas e, yekdestîbûn qedexe ye, her kes wê li gorî karê xwe berhema xwe bigire, bi awayekî neteweyî xwedî li amûrên hilberînerê tê derketin. Mafê karkeran û serfkaran wê parastin, parastina hawirdorê û xurtkirina rêveberiya wê esas be.

Civîn bi nîqaşên li ser pêşnûmayên din didome.

ANHA - Diyarname 

***

Nûçeya eleqedar:

- Zagona Bingehîn a Rojava hate qebûlkirin