Mehmud Nêşite

TZP-Kurdî Çewlîg de, rojanê 30.06.2012-01.07.2012 de lehçeya kurdkî ya kirmanckî (zazakî) ser o konferansêk viraşt. Zaf cayan ra ziwanzanê kirmanckî beşdarê nê konferansî bîyî. Babetê konferansî yê ke ser o munaqeşe bîyî zafane, babetê gramerî û rastnuştîşê kirmanckî bî.
 
No konferans, konferanso yewin o ke kirmanckî ser o virazîyeno. Her çalekî û organîzasîyonê neweyî de zaf-tay kêmanî virazîyenê. Hem hetê organîzasîyonî (şeklî) ra hem zî hetê teorî ra tayê kêmanîyê nê konferansî bibê zî mi gore zaf çîyê muhîmî vejîyayê orte û tay problemê rastnuştîşî û çareyê nê probleman tesbît bîyî.
 
Xora armancê nê konferansî zî tesbîtkerdişê problemanê kirmanckî û tesbîtkerdişê çareyê nê probleman bi. Reyna, mi gore nê konferansî, heme problemê kirmanckî tesbît nêkerdî, labelê tay problemê muhîmî zî tesbît kerdî. Heme probleman rê çare nêdî labelê tayê probleman rê zî çare dî.
 
Ez wazena verê çend çîyê ke mi mûhîm dîyê û mi tesbît kerdî înan pêşkêşê şima bikerî. Nê çî heme zî derheqê rastnuşî de yê. Bêguman tayê babêtê bînan ser o zî munaqeşeyî virazîyayê û meylê delegasyonê konferansî belî bi. Sey:
 
 1-Kirmancî (zaza/kird/dimilî) kurd ê.
 
 2-Kirmanckî (zazakî/kirdkî/dimilkî) lehçeya kurdkî ya.
 
 3-Alfabeya Celadet Berdirxanî ya ke kurmancî şuxulnenî ma do seba kirmanckî zî bişuxulnê. Nê tesbîtî bê munaqeşe ameyê qebulkerdiş. Bê nê tesbîtan derheqê rastnuştîşî de zî tay çîyê zaf muhîmî tesbît bîyî û goreyê mi delegasyonî hetê qebulkerdişî ra meylê xo nawit.
 
1-Îzafe de şaşnuştişê herfa “y”yî tesbît bi. Rastnuştişê îzafe de cayê na herfa “y”yî esta-çin a û senî nusîyena mi gore ame fehmkerdiş.
 
2-Zafhûmarî de rolê suffîksê “-î” yî û zafhûmarî de rastnuştişê nê suffîksî ame dîyarkerdiş. Reyna zafhûmarî de rastnuştişê  herfa “y”yî ame munaqeşe kerdiş û  mi gore şaş şuxulnayîşê na herfe îzeh bî.
 
3-Qeyde û quralê viraştişê çekuyan dergûdila munaqeşe bi. Mi gore îzehetê na babete de delegasyon îqna bi. Kesê ke çekuyan virazenê ganî ziwananê “Hînt Ewrupa” ra îstîfade bikerî, suffîks û prefîksanê kirmanckî û etîmîlojîya çekuyan bizanê.
 
4-Kirmanckî de karê pasîfî senî nusîyenî îzeh bi.
 
Bêguman nê babetan ra teber tayê babetê bînan ser o zî munaqeşe virazîya. La çîyê ke mi tesbît kerdî û mûhîm dîyê nê çîyî bî.
 
Eke çîyê ke ameyê munaqeşekerdiş sey yew çime bêrê arşîvkerdiş zaf rind beno. Kesê ke biwazê do bieşkî sey çime tera îstîfade bikerî.
 
Esas tesîrê nê konferansî do nika ra pey belî (kifş) bibo. Embazê ke nusenê çendêk goşê xo şanayê nê konferansî, çendêk nê konferansî ra bawer bîyê nuştişê înan de do belî bibo.
 
Eke no konferans fikrêumumî rê rayberî nêkero û zafane zî nuştoxê kirmancan nê perspektîfê konferansî ra ders nêgêrî û goreyê tercîhê konferansî qelema xo nêxebetnî qîymetê nê konferansî nêmaneno!.
 
Ene nişte ji malpera Zazakionline re hamiya girotişî