Cemil Oguz*

Kevneşopî didome û îsal jî min karî lîsteya pirtûkên bi kurdî amade bikim. Îsal bi temamî 171 pirtûkên bi kurdî (yên zarokan jî di nav de) hatine weşandin ku par ev reqem 190 bû. Ji van li dor 10'an ên bi kirmanckî (zazakî) ne û yên din bi kurmancî ne. 23 weşanxaneyî pirtûk weşandine û hinên ku hê jî çalak in lê îsal qet neweşandine jî hene. Di lîsteyê de îhtîmal e sedî 5 kêmasî hebe ku her sal em vê tînin ziman.

Weşanxaneya yekemîn
Îsal rewşa weşanxaneyên kurdan nexweş bû ku vê di warê weşandina pirtûkan de xwe nîşan da. Îsal di warê herî zêde weşandina pirtûkan de Weşanên J&J al bilind kiriye. J&J'yê bi temamî 52 pirtûk weşandine (par 34 heb weşandibûn) û hema hema ji sisêyan yekê lîsteyê ji pirtûkên wan derketine. J&J kiriye ku lîsteya îsal hinek din xurt bibe. Weşanên Lîsê lîsteya xwe neşand, lê li gor notên li ber destên min tam 15 pirtûkên wan hatine çapkirin ku bi vê yekê ew duyemîn e. Avesta bi 13 (par 18 heb bû), Nûbihar bi 6 (par 16 heb) di nav lîsteyê de cih girtiye.

Roman, çîrok, helbest
Di nav lîsteyê de 25 çîrok hene ku 4 ji wan ji bo kurdî ji zimanên din hatine wergerandin. Her wiha 11 pirtûkên zarokan ku bi xwe çîrok in jî em di nav vê beşa çîrokan de dihesibînin.
Bi giştî 25 roman ketine nava lîsteyê ku jê 2 werger in. Dîsa didu wekî roman-bîranîn in. Îsal 31 pirtûkên me yên helbestan hene ku bi vê yekê careke din xwe nîşan daye ku herî zêde helbest hatine weşandin.

Nivîskarên zêde pirtûk weşandin
Di nav nivîskarên ku herî zêde pirtûkên wan derketine de berhevkar Hîlmî Akyol heye ku herhal hinek zehmet ev rekor dê bê şikandin ji ber ku tam bi temamî 13 pirtûkên Akyol ji J&J derketine. Akyol ku hê jî berhevkariya xwe didomîne beşek fireh ji bo Dengbêjên Amedê veqetandiye û ew di nav van pirtûkên hatine çapkirinê de ne. Piştî Akyol nivîskar Newaf Mîro tê ku 5 pirtûkên wî yên ji bo zarokan ji Weşanên Morî derketine. Her wiha 7 pirtûkên Samed Behrengî ji aliyê du weşanxaneyan ve ji bo kurdî wergera wan hatiye kirin.
Nivîskar Firat Cewerî bi sê pirtûkan ku du jê werger û yek li ser wêjeya Swêdê di nav lîsteyê de cih girtiye.

Folklor û berhevkarî
Di nav lîsteya îsal de beşek gelek mezin li ser folklor û berhevkarî heye. Em dikarin bibêjin bi ser 20’î re pirtûkên li ser folklorê hatine çapkirin. Her wiha yên li ser lêkolînê jî îsal balê dikişînin.

Vaye lîsteya pirtûkên 2017’an:

AR
1- Heqîba Evînê / Ahmet Temiz / Roman
2- Bihara Hêviyên Min / Faysal Yacan / Roman-Bîranîn
3- Dîroka Êla Sewêdan / Şoreş Reşî / Lêkolîn

ARAM:
1- Sîmir / Alî Alp / Roman
2- Kenên Hinekirî / Dewran Evdirehîm / Roman
3- Ji dîrokê dîrokeke Ehmedê Xanî / Laleş Çelîker / Aram / Lêkolîn

ARYEN
1- Meşa Jiyanê / Kerem Bîlen / Roman - Serpêhatî
2- Çirûskek Ji Berxwedana Kobanê / Kolektîf / Çîrok - Serpêhatî
3- Ciweyna /  Hecî Nehsan / Helbest
4- Dîwana Hestiyan / Erd.Agron / Helbest
 
AVESTA
1- Hinara dawiya dinyayê / Bextiyar Elî / Roman
2- Doktor Glas / Hjalmar Soderberg / Werger Firat Cewerî / Roman
3- Ne şev têra xewnên min dike ne roj têra xemên min / Mueyed Teyib / Helbest
4- Mîrê Emgionê / Gunnar Ekelof / Wergêr Firat Cewerî / Helbest
5- Fincana jehrê / Hoşeng Osê / Helbest
6- Çar necar / Ciwanmerd kulek / Çîrok
7- Kuçikistan / Mihemed Ronahî / Çîrok
8 - Xewn û xeyal / J. L. Borges / Wergêr Ciwanmerd Kulek / Çîrok
9- Ferhenga kurdî - fransî / Kamiran Elî Bedirxan / Ferheng
10- Emîna / Dîlber Haco / Gotinên Strana
11- Rewşa Dinyayê / Celadet Alî Bedirxan
12- Folklor û teoriyên folklorê yên îroyîn / R. M. DORSON / Wergêr Necat Keskin
13- Edebiyata Swedî / Firat Cewerî

BELKÎ:
1- Bacanên Pelçiqî / Rênas Jiyan / Roman
2- Roman / Çorê Arda / Roman
3- Fanos/ Janez Sar / Helbest
4- Mehtok / Hişyar Aydin / Helbest

BERBANG
1- Baranên Çilesrî / Çiya Mazî / Helbest
2- Li bin siya welatekî / Şivan Zeren / Gername

DARA
1- Kobanî / Jan Dost / Roman 
2- Guldesteyek ji Çîrokên Samed Behrengî / Samed Behrengî / Çîrok
3- Carek ji Caran / Yasemin Elban / Çîrok
4- Alfabeya Kurdî Ya Bi Tipên Erebî / Amed Çeko Jiyan / Alfabe
5- Pirsname - Bankeya Pirsên Kurdî / Kollektif
6- Ferhenga Hemidi / Yusif Diyadin Paşa
7- Tiştanokên kurdî / Mehmet Oncu / Folklor

DO:
1- Selwa / MedenÎ Ferho / Roman

DOZ:
1- Rêwî / Îkram Oguz / Roman

ENSTÎTUYA KURDÎ YA STEBOLÊ:
1- Ferhenga Mîtolojiya Kurdî / Kamûran Yîtîk, Razaman Çeper / Ferheng

J&J:
1- Sî'bera Zeyno (Sîya Valahîyê) / H. Kovan BAQΠ / Roman
2- Bi Çavê Zarokatiya Min Penaberî / Memo CAN  / Roman
3- Çengel / Kovan SINDÎ / Roman
4- Kumsor / Mihdî PERÎNÇEK / Roman
5-  Dîroka Sar Hêviyên Germ / Veysi ULGEN / Roman
6- Xeyalên Êşa Evînê / Mehmet ÇELÎK / Helbest
7- Karxezal / Abdulazîz OZDEMÎR / Helbest
8-Gulşîlan / Abdulazîz OZDEMÎR / Helbest
9- Evîna Dil /Abdulazîz OZDEMÎR / Helbest
10- Destana Cizîrê / Mehmet AKDOGAN / Helbest
11- Xewna Yarê / Resûl USTUN / Helbest
12- Hêstrên Xwînî / Selahattin ÇAM / Helbest
13- Hêjaname / Tewfîq HÊJA [Teyfîk YAŞLI] / Helbest
14- Xeyalbêj / Îlhan DAYAN / Helbest
15- Nihayên Min / Tewfîq HÊJA [Teyfik YAŞLI] / Helbest
16- Kendalên Xeyalan / M. Emin AKSU / Helbest
17- Lîlan Be Dil / Xecê ŞEN / Helbest - Danehevî
18- Qevdek Stran / Hîlmî AKYOL / Helbest-Stran
19- Kevir û Tiştên Din / Welat DILKEN / Helbest 
20- Sewdanameya Wenda  / Gabar ÇIYAN / Çîrok
21- Qaqlîbaza Jonathan / Richard BACH  / Ji Îngilîzî Werger: Mehmet ÇELÎK / Çîrok-werger
22- Kîleta Hêmî ya Sê Nîgarkeran  / Mustafa Taj-Aldin Almusa  / Ji Erebî Werger: Haazar Îsmaî / Çîrok-Werger
23- VERVATE / Umer Faruq ERSOZ / Gotinên Pêşiyan (Kirmanckî/Zazakî)
24- Gramer û Raştnûştişê Kirdî / Hacî OZKAL / Lêkolîn
25- Destana Lacê Qadiyê Sîmavne Şêx Bedrettînî / Nazim Hîkmet Ran / Ji Tirkî Açardayox: Muhîttîn ALTIN /  Kirmanckî/Zazazî / Helbest /
26- Di Goristana Tarî de Stêrkên Azadiyê / Xecê ŞEN / Hevpeyvîn
27- Dilopên Rojê / Nezîr ÇAKAN / Jînenîgarî
28- Wekî Kurdekî Jiyana Min / Nûredîn ZAZA / Werger:  Adil QAZÎ / Jînenîgarî
29- Sergovend - Lenûska Aram / Yaşar ASLAN  / Jiyanname
30- Jiyana Fewzî Begê DewêKasan / Halis YURTSEVER / Jîyanname
31- Dilopek Ji Dîroka Zimanê Kurdî / Bahadîn ROBAR / Lêkolîn
32- Ceribînek li ser hevoksaziya kurmancî / Serwet ORNEK / Lêkolîn
33- Morfolojiya Kurmancî û Zimannasî / Ahmet KANΠ / Lêkolîn
34- Êzdîtî: Divê Mirov Rastiya Wê li Ku Bigere? / Ezîzê CEWO / Lêkolîn
35- Tevna Çand û Ziman / Mîrza RONÎ / Lêkolîn - Hêçan
36- Cawîdaniyek di Bêdengiyê de  / Jiyar CÎHANFERD / Ji Kurdî/Kelhorî adaptasyona ji bo Kurmancî]  / Lêkolîn /Zargotin
37- Xweşzûgotinokîzm / Devliken KELOGIRÎ / Lezbare
38- Parêznameya Sokrat / Platon / Werger: Mehmet KURT / Parêzname
39- Firtonek Ahmo û Talazîzok Hemê (Pêkenokên Amedî) / Resûl USTUN / Pêkenok
40- Kurd û Leşkerî / Berhevkar Hîlmî AKYOL / Zargotin
41- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
42- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê -9 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
43- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê -11 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
44- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê -10 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
45- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê-8 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
46- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê-7 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
47- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê-6 / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
48- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê- IV / Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
49- Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê -V/ Berhevkar Hîlmî AKYOL  / Zargotin
50- Tiriyê Şor Xweş e Xweş / Berhevkar Hîlmî AKYOL Zargotin
51- Qaz û Ravvan / Berhevkar Hîlmî AKYOL / Zargotin
52- Dijî Neamadeyî / Abdulsemed B. Şerîf & Mahmûd Derwîş / Wergera ji erebî ji bo soranî: Burhan EHMED / Hêçan/Hevpeyvîn

LÎS:
1- Xweşiya Bi Êş / Bavê Nazê / Roman
2- Xeyb / Şener Ozmen / Roman
3- Herimî / Bawer Rûken / Roman
4- Rojekê Bi Tena Serê Xwe / Vedat Turkali / Werger: Tehsîn Baravî / Roman
5- Neban / Evdirehman Elçek / Çîrok
6- Dînozora / Elîxan Loran / Helbest
7- Kêsek / Rêdûr Dîjle / Helbest
8- Pêtî / Mahabad Felat Arda / Helbest
9- Morana Gerdûnê, Bayê Labûte / Kawa Nemir / Helbest
10- Jeppeyê Li Serê Çîyê / Ludvig Holberg / Werger Ezîzê Gerdenzerî / Şano
11- İlk Kirdki Metinler/ Metnî Verên Yê Kirdkî / Seyîdxan Kurij / Xebatî Ziwan
12- Xwendina Bilez / Leylana Sidîq / Ziman
13- Kilamên Dêrsimê / Husniye Aydin / Folklor
14- Yarsan, An jî Ehlî Heq / Deham Ebdulfettah / Xebatên Çandî
15- Waneyên Zimannasiyê / Edîtor: Umran Altinkiliç / Ziman

MORÎ:
1- Hitokê û Papûşko, Çêlek û şîr / Newaf MÎRO / çîrok
2- Hitokê û Papûşko, Duçerxe / Newaf MÎRO / Çîrok
3- Hitokê û Papûşko, Pisîk / Newaf MÎRO/ Çîrok
4- Hitokê û Papûşko, Serşûştin / Newaf MÎRO/ Çîrok
5- Hitokê û Papûşko, Dara Noel Baba / Newaf MÎRO / Çîrok
6- Tûtî -1 (Seta Bîrkarîyê) / Komîsyon / Perwerde
7- Tûtî- 2 (Seta Bîrkarîyê) / Komîsyon / Perwerde
8- Tûtî- 3 (Seta Bîrkarîyê) / Komîsyon / Perwerde
9- Şengê û Pêngê / Çavkanî: Rindê Polat / Çîroka Gelêrî
10- Pîrê û Dîko / Çavkanî: Rindê Polat / Çîroka Gelêrî 

NA:
1- Hespên Hesinî / Ulku Bingol / Roman
2- Heteroglossia / H.kovan Baqî / Roman
3- Gazî / Vehbî Vural / Helbest
4- Dem / Occo Mahabat / Helbest
5- Şiverêk / Ramazan Kavak / Helbest
6- Aşûda Koran / Orhan Çaçan / Çîrok
7- Mewlîda Nebî Heta Dawiya Jiyana wî / Ramazan Temelkuran / Olî Dîni

NÛBIHAR:
1- Kurd û Ecem -Dîroka Sîyasî ya Îranê/ Salih Mihemed Emîn / Dîrok
2- Sîwana Qur'anê-Meala Qur'ana Pîroz / Abdullah Baykal / Lêkolîn
3- Xelata Biçûkan-Fiqh û Eqîdeya Kurmancî / Mela M.Hafit Keskin
4- Waneyên Zimannasiyê / Editor: Kenan Subaşı & Resul Geyik
5- Nerît û Helbest-Nerîta Neteweyî di Helbesta Nû ya Kurdî de (1880-1970) / Zulkuf Ergun
6- Rojnameya Kurdî ya Pêşîn Kurdistan / Felat Dilgeş / Lêkolîn

RONÎ / WEQFA ÎSMAÎL BEŞÎKÇÎ:
1- Mewlanzade Rifat û Serbestî / Seîd Veroj / Lêkolîn
2- Abdurehman Nacîm Edîb, Şaîr, Perwerdekar / Seîd Veroj / Lêkolîn
3- Seyad Qulingê Birîndar / Veysel Çamlibel / Biyografya û Lêkolîn
4- Ύskana Mecbûrî ya Kurdan / Îsmail Beşîkçî / Lêkolîn
5- Destana Evîna Seîd Mistefê û Axcîhanê / Riza Çolpan / Destan
6- Parazname / Ahmed Guven / Belgename
7- Axnasî / Prof. Dr. Mehmet AYDIN / Lêkolîn / Pirtûka Perwerdeyê

ROŞNA:
1- Heyf / Serwet Akkaş / Roman
2- Ferhengê Îdyomanê Kirdkî (Zazakî) / Roşan Lezgîn / Ferheng
3- Darule / Mistefa Gomayij / Folklor

PEYWEND:
1- Tarîxa Dinêserê / Îbnu Ilalmiş / Amadekar û Werger: Mela Birhanê Tarînî / Dîrok
2- Donzdeh Siwariyên Merîwanê / Pîremêrd / Amadekar: Memê Mala Hine / Destan

SÎTAV:
1- Şihîna Hespên Azad Mehmet Oncu / Romana Dîrokî
2- Barzan Digirî / Bûbê Eser / Roman       
3- Xaşxaş / Rengîn Kardelen /  Çîrok
4- Hevalê Min Gopal e / Nusret Marûnisî / Helbest
5- Pêkenokên Gerîla / Sedat Can / Mîzah
6- Gelo Zerdeşt Pêxember e? / Memduh Zubî / Wergêr Nezîr Ocek / Lêkolîn

TEVN:
1- Dayika Du Dil / Mehmet Şirin Bulga / Çîrok
2- Cêwîtiya Helbestan / Mehmet Şirin Bulga / Helbest
 
VATE:
1- Di Kitabê Muhemmedê Şêx Ensarî: "Raro Raşt" û "Meʿlûmatê Dînîye" (Metn û Cigêrayîş) /  Bîlal Zîlan /
2- Estanekanê Sêwregî ra / Arêkerdoxe: Feyza Adabayî / Hîkaye
3- Antolojîyê Şîîranê Kirmanckî (zazakî) / Alî Aydin Çîçek / Helbest
4- Kurdê ke Seba Hewara Dêrsimî Kişîyayî: Şêx Evdirehîm û Embazê Ey / J. Îhsan Espar / Lêkolîn
5- Mehelî û Kirmanckîya Înan / Pinar Yildız / Ziman-lêkolîn

WARDOZ:
1- Ebando / Berhevkar: Mem Mukrîyanî / Folklor-Çîrok
2- Sînosêwî / Berhevkar: Mehpûs Serhedî / Folklor-Çîrok
3- Kêço / Berhevkar: Mehpûs Serhedî / Folklor-Xebroşk
4- Zûgotinok /  Berhevkar: Mihemedê Kurdo / Folklor-Zûgotinok
5- Mamikên Botanê / Berhevkar: Rênas Xendekî-Dildar Botî / Folklor-Mamik
6- Nifir û Dua / Berhevkar: Asmîn Ûyanik / Folklor-Nifir û Dua
7- Lorî / Berhevkar: Ayhan Meretowar / Folklor-Lorî-Lêkolîn
8- Huseynê Farê / Amadekar: Ayhan Meretowar / Folklor-Dengbêjî-Jîyan-Kilam
9- Motik / Berhevkar: Bahoz Baran / Folklor-Meselok
10- Payîzxêr Li Ser Salnameya Kurmancî Xebateka Folklorîk/ Berhevkar: Sadiq Ûskan / Folklor-Lêkolîn
11- Ferhanga Bişaftinê / Bahoz Baran / Raman

ZANÎNGEH:
- 6 pirtûkên Samed Behrengî:
"Masîreşê Biçûk", "Lawikê Silkfiroş", "Xoxek û Hezar Xox", "Çîroka Hezkirinê", "Xewn û Rastiya Rojekê", "Kevokvanê Keçel" / Werger: Wedat Urtekîn, wergerandin, xêzkirin Zeynep Yeşîlmen

Çend Têbinî:
1- Me pirtûkên ku li Bakur û li Tirkiyeyê tenê bi tîpên latînî çapbûne girtine nav vê lîsteyê.
2- Pirtûkên ku çapa wan a duyemîn hatibe weşandin me nexistin nav vê lîsteyê.
3- Hin weşanxaneyan bersiv neşandin. Ji ber vê û ji ber notên li ber dest mimkûn e me hin ji bîr kiribin; ger ji ber van yekan di lîsteyê de kêmasî hebin û weşanxane me agahdar bikin, emê navên pirtûkên wan li lîsteyê zêde bikin.
4- Me navên weşanxaneyan li gor rêza alfabeyê rêzkirine

*** 

HIŞYARÎ:
Bi şertê nîşandayîna çavkaniyê (Nivîsandina navê amadekar û navê malperê) her kes dikare nûçe, nivîs û fotoyên Diyarnameyê bikar bîne. Bêyî nîşandayîna çavkaniyê bikaranîn û li cihek din weşandin qedexe ye.
Di tora civakî de bi temamî weşandina lîsteyê qedexe ye; yên bixwazin dikarin beşek jê biweşînin û lînkê bidin...

**

Li ser salê nûçeyên bi vî rengî:

- 2017: Nûçeyên herî zêde di Diyarnameyê de hatine xwendin 

- 2017: Lîsteya nivîskarên herî zêde pere kar kirine 

- Pirtûka 6'emîn li ku ye? 

- 2017: Li Tirkiyeyê pirtûkên herî zêde hatine firotin 

- 2017: Wan xatir ji me xwest 

- 2017: Li cîhana Twitterê tiştên herî zêde derketine pêş 

- 2017: Li Tirkiyeyê albumên herî zêde hatine firotin 

- 2017: Hejmara pirtûkên ku li Tirkiyeyê hatine çapkirin diyar bû 

- 2017: 11 fîlmên herî zêde hatine firotin 

- 2017: Hindiktir pere ji bo pirtûk û rojnameyan hatin xerckirin 

- 2017: Pirtûkên bi tirkî yên herî zêde hatine firotin 

- 2017: Sersalê dê kîjan hunermend herî zêde pere kar bike 

- 2017: Ronaldo di Goga Zêrîn de gihîşt Messi 

- 2017: Time: 'Şexsiyetê/a Salê' 

- 2017: Modela herî zêde pere kar kir diyar bû 

- 2017: Li Tirkiyeyê azadiya fikir û ramanê 

- 2017: Vaye jina salê 

- 2017: Vaye lîsteya bajarên ku herî zêde/hindik pirtûkan dixwînin 

- 2017: Salnameya Putin

- 2017: Jinên stranbêj ên herî zêde pere kar dikin