Cemil Oguz

Bênîqaş her kurd guhê xwe dide muzîka kurdî. Ne her kurd be jî, hema bêje her malbateke kurdan heta niha albumeke bi kurdî kiriye. Bêşik berî kirîna vê albumê ku nû derketibe em nizanin albumeke çawa ye û pêşî berga wê bala me dikişîne. Bergên albumên kurdan çiqas serketî ne? Ew berg, albumê çiqas didin firotin?

Em vê hefteyê hinek bal bikişînin ser bergên albumên kurdan.
 
Bi peyvekê ez bibêjim:
Ez di vê baweriyê de me ku divê berga album, albumê bide firotin.
Divê bêje, "Birê/xwişka min vê albumê bikire." Bergên albumên kurdî vê dibêjin an na? Bi ya min ji bilî îstîsnayan vê nabêjin û ne serketî ne.
Bergên albuman ne balkêş in, di berg de giraniya album xwe nîşan nade, berg nikarin bibêjin 'Ha ji te re albumeke serketî..."
Di bergên albuman de konsepteke nîn e, divê tîpên navê album û tîpên navên hunermend çawa bêne nivîsandin bi hûrbînî lê nayê nêrîn.
Berg giraniya album pêşkêş nakin.
Bêşik di nav bergên albuman de hinên serketî jî hene.

Çend mînakên neserketî:
1- Wê rojê albuma Rojda bi navê “Sebra Min” derket. Di berga albumê de fotografeke Rojda heye. Foto gelek mesûm e, wekî zarokeke biçûk, di halê xwe de dixuye. Lê fotoyên din nav rûpelên hundir ên albumê de zêdetir bi xwe bawer, zêdetir balkêş in. Yanê zêdetir serketî ne û li gor naveroka album in, li gor muzîka ku hatiye çêkirin in jî. Û ji wan fotoyan yek bikira berga album dê baştir biba, ji ber ku di wan de bixwe bawerbûneke mezin heye.  Berg na, lê rûpelên hundirirîn ên berg serketî ne.

2- Albuma Rotînda bi navê “Ar-Jan” çendek berê derket. Fotografeke xistine berga album, wisa dijwar (sert), wisa resmî û sar e, mirov dide tirsandin. Pirsa ‘ma mirov nikaribû fotoyeke hinek germ, hinek xwîngerm bikar bîne” tê bîra mirov… Yanê bergeke wisa çêkirine, mirov jê ditirse.
 
3- Albuma Agirê Jiyan “De Were” ku piştî salên dûvedirêj kom bi albumeke nû derket pêşberî hezkiriyên xwe, lê bi bergeke reş, bergeke ne balkêş. Agirê Jiyan ku piranî guhdarên wê ciwan in, lê berga album ne ciwan e. Fotoyeke dayikeke xistine bergê, ku ne bala ciwanan dikişîne, ne jî bêhna ku dê xwe bide firotin û guhdarîkirin xuya dike…
 
4- Albuma Şevbuhêrka Dengbêjan heye. (Heta niha gelek albumên wisa hatine çêkirin û di gelekên wan de, di albumê de kî hebe hema girtine wêneyekê wî/ê kirine bergê û derxistine. Pirsa ‘Estetîk li ku ye’ jixwe ne hewce ye bê pirsîn jî).
 
5- Bergên albumên Aramê Tîgran qet ne serketîne. Ji bilî albuma wî ya bi navê “Evîna Feqiyê Teyran” Di berga albuma “Evîna Feqiyê Teyran” de estetîkeke xwe nîşan dide, lê ji bo albumên wî yên din mirov nikare vê yekê bibêje.
 
6- Albümeke Diyar heye bi navê “Gulê Neçe”. Belê dibêje “Gulê Neçe” lê di berga albumê de Diyar tê. Yanê ne diyar e kî diçe, kî tê, divê kî biçe, yan kî bê… Lê digel vê, berga albuma Diyar a dawî  “Oxir be Ugur” baştir e û xweşiktir e jî. Di berga vê albumê de giraniyeke dixuye.
 
Û hinên serketî:
7- Ne hemû bin jî hin albumên Ciwan Haco berga wan xweş hatine çêkirin. Wekî mînak “Derya”, “Na na”. Di “Derya”yê de asoyeke heye û berg di heman demê de naveroka album jî vedibêje. Di “Na na” de jî cihêrengiyeke xwe nîşan dide.

8-  Yek ji bergên xweş jî albuma “Şahiya Stranan 2” ye. Berga album xwedî delaliyeke.
 
Bêşik gelek bergên albuman ku mirov li ser bisekine hene, lê mînak bes in. Bi kurtahî çend gotinên dawî em dikarin wisa bibêjin:
Divê berga albumekê naveroka album pêşkêş bike.
Divê berg xwedî estetîkek be.
Divê giraniya berg hebe ku bibêje ev album ne tişteke sivik û ji rêzê ye.
Divê fontên ku pê navê berg û navê hunermend hatine nivîsîn bêne xwendin, zor nede kirîner.
Divê berg bibêje, “Were vê bikire.”
Divê teqez berg bi awayeke profesyonel bê çêkirin.

Û di nav bergên albuman de xaleke din jî, di nav rûpelên hundir ên berga albumê de çend wêneyên hunermend hene.
Bi ya min ev jî balkêş e.
Pêşî çend mînak:
- Tara Caf (Diley Dewanem); 12 wêne
- Aramê Dîkran (Evîna Feqiyê Teyran); 4 wêne
- Diyar (Oxir be Ugu); 6 wêne
- Rojhan Beken (Evîn a Azadî); 10 wêne
- Bulent Turan (Amedê); 5 wêne
- Rotînda (Ar-Jan); 7 wêne
- Şivan Perwer (Nazê); 3 wêne
- Rojda (Sebra Min); 11 wêne
- Ciwan Haco (Na na); 5 wêne
- Xelîl Xemgîn (Zend); 11 wêne
 
Ji albumên muzîkarên biyanî çend mînak:
- İlkay Akaya (Yalnız); Tenê wêneyek
- Candan Erçetîn (Melek); 3 wêne
- Candan Erçetîn (Remix 5); 2 wêne
- Neşet Ertaş (İn Concert); 5 wêne
- Divar Gasparyan (Salute); 2 wêne
 
We ferqa zêdebûna wêneyan dît.
Dema mirov dinêre çawa bi awayeke kûrbînî û hûrbînî li berga album nenêrîne, li wêneyên navê jî nenêrîne.
Mesela 10 wêne di rûpelên albumekê de çi dikin?
Ma qey tenê wêneyekê hebe ew hunermend dê neyê nasîn? Em bêjin yek têrê nake, ma 3 heb jî têre nakin?
Qey di album de 10 wêne hebin ew album xurtir û serketîtir dibe?
 
Bi hêviya ku dê bergên albumên kurdî wisa serketî û xweşik bin ku bikabirin wê albumê bidin firotin…