.jpg)
Her çiqas ku nivîskarê başûrî Ahmet Muxtar Caf ev serenav kiribe navê pirtûka xwe û mijar bi awayekî wêjeyî vegotibe jî, lê belê meseleya wijdanê hê jî meseleyeke wijdanî ya mirovî ye.
*
Çi dem, ku mirov ji kes bû pir kes, ku pir kes bûn kom û girse pêdivî pê bû, ku têkliyên kom û girseyê li gel hev, li ser milkekî hevpar, bi hev re jiyînê.. çi dem ku tekakes di nav girseyê de (hê jî nehatiye fêmkirin ka kes çawa bû xwedan milk) li ser erdekî hevpar ku tekakes jî bû xwedan milkekî şexsî û bi vî hawî ku çîna zadegan derket holê, mirovê ku ji çend bavan, ji çend zikan berî wê parçeyekî ji keriyê hov bû, ku bû xwedî mal û milk û hinekî jî hêz, hate dîtin ku êdî wijdana mirov bi têra sazkirin û belavkirina heq û mafên girseyê û mirovên ji ehlê cîhanê nake û ji hingê ve pêdiviya danîna zagon û makezagonan çêbû.
Ango, wijdana mirovî ya pak li hêla şekalan dan rûniştandin û ‘li ser esasê hebûnekê, tiştekî, milkekî, lê ne mafekî’ zagon û makezagon li jora odeyê, qaşo li ser koşkê heqiyê dan rûniştandin. Û ji yên li civata haziran rûniştî re hate gotin: ‘heke milkekî te hebe tu xwedan maf î, lê ku milkekî te tunebe?’
Yên li bajarê min dijîn dizanin, hemû dînên ji baqilên hazir çêtir, li ser peyarêyan dimeşin û di ber xwe de dikin pile pil:
‘ku min pê girt te jî pê girt, min pê girt te pê girt, min pê girt te pê girt…’
Li pişt kursiyên dadgerên li Tirkiyê wisa nivîsiye: “Adalet mulkun temelîdîr” ‘Dad bingeha milk e’ û li ser dîwarê dîwana meclisa wan jî wisa nivîsî ye: “Egemenlîk kayitsiz şartsiz mîlletîndîr” yanê ‘desthilatdarî bê şert û merc a gel e’
Niha hûn dibêjin de here lo! ma tir li ku das li ku û ev’a çi eleqe!?
Hûn jî dizanin ma ne! Ew her tim bûye sedema pirseke bê bersiv; ‘gelo li Tirkiyê dewlet milkê gel e yan gel milkê dewletê ye’?
Lê belê, guman jê nîn e, li vî welatî çi tişt û çi milkê ku heye li ser navê tirkan hatiye tapûkirin, ê wan e! Makezagona wan wisa dibêje, wisa nivîsî ye.
Rast e, li welatekî ku mirov her cure bêdadiyê, zilmê, zordariyê, dirûtiyê dike û rûyê xwe yê qirêj (bi zagon û makezagonên ku heta îro tu caran dad û maf nedane kesî) sipî û pak dike, xwe mafdar dinimîne, ku milkê te tunebe, tu kes te tiştekî nahesibîne, dost û heval jî wekî ya ku ji dewleta xwe hîn kirine, ku milkekî te tune be, wekî nîşana hêzê eger ku li ser gurmika te pirpirk tune bin, bawer bikin silavê jî nadin te! We nizanim, lê hatiye serê min, ez dizanim..!
Meseleya wijdanê ne tenê li vî welatî, li hemî welatan; çi sosyalîst, çi kapîtalîst, çi monarşî, çi dîkta, û çi jî yê ku li ser bingeha zagonên-ayetên xwedayî hatine damezerandin û li hemî cihên ku mirovan ji serê xwe zêde kirine û ji xwe re desthilatdarî ava kirine wijdan radestî zagonên-lîstikên rovî-yan hatiye kirin û ew zagon jî li ser hebûna milkekî ku mirov bi darê zorê ji mirov zeft kiriye hatine danîn-nivîsîn…
Û dîsa, hatiye û tê dîtin û jiyîn; ne zagon-ayetên xwedê, ne makezagonên dewletî û ne jî diruşmên Marksî ji çaresekirina maf û arîşeyên mirovan re hê jî nebûne çare.
Û ku qûş li wijdanê hatibe qetandin, maf û heqê yên ku bo milkekî hevpar ê çînekê, komekê, neteweyekê can dayî can didin axa sar jî dê hûrê hinan biwerimîne-binepixîne!
Ji ber ku, cîhan a hemî mirov û zîndewaran e û ew di nav hêz û desthilatdariyan de hatiye dabeşkirin; eger ku milkekî te yê ku bi hêz-ekê nehatibe tacîdarkirin tunebe, ji bo te dad jî tune maf jî…
Hûn dibînin ne! Dibêjî qey çîrok a kurdan e û vebijêr wê di şeveke Kobanî ya berxwedêr de vedibêje…
Kobanî! Ma tu ne bajarê li bin ‘banê ko’ yî! Li wan deriyên te yên ku bi qibleya wijdanê ve vedibin, zagonên mirovahiyê yên sedsala 21’emîn ên gerdûnî pûç in, pûşt in.. lê û belê, her kêlîka berxwedêriya te ya kurd û kurdistanî alaleya keskesorê ya wijdanê ji nû ve vedijîne. Û giregirên ser mezin ên vî welatî ha ha dibêjin: Ha Kobanî ket, ha tu nemaye ku bikeve…
Giregirno! eger ku Kobanî bikeve, ku ket, wekî dînê bajarên min gotî ‘ku me carekê pê girt we sed carî pê girtiye’.
Rast e, li cihê ku milkek heye zagona desthilatdariyekê derbasdar e, lê li cihê ku mirov, rastî û maf heyî… ma li wir makezagona mirovahiyê û cehwera mirov a herî pak û mirovî ku mirov-an delal û xweşik dike, ma nedivê li wir li cihê ku mirov lê heye wijdan jî hebe-hebûya!?
Bêguman; li wir, li cihê ku mirov lê heye eger ku exleqekî mirovî yê ku ji aliyê hêz û desthilatdariyekê ve hê destdirêjî lê nehatiye kirin û hê nehatî lewitandin hebûya, eger ku mirov wekî mal û milkekî li mirov nenêriya, eger ku mirov ji bo mirov negota ‘ew mal, ev milk ji min re divê, ji min re nadivê! belkî li cihê zagon û makezagonên desthilatdariya zadeganî û yên hemû îdeolojî û çînên dijber ku bûne-dibin mînakên xirabe yên desthilatdariyên berî xwe, wê li cihê wan zagonên xirabe wijdana mirovan hebûya û wê li wir, li ser milkê cîhana ku her bihosteke wê ji alî hêzekê ve destdirêjî lê hatiye kirin û ji me hatiye stendin, dê meleseyeke mirovî ya wijdanî tunebûya…
Lê û belê! Dibe ku li hemû paytextên desthilatdaran zagon pêwîst û jêneger bin, lê ji Şengalê heya Kobaniyê, şik û guman jê nîn e, divê ku em kurdên bindest ji dagirkerên xwe pirtir xwedan aqil, wijdaneke mirovî, siyasî û exlaqekî bin…
.jpg)
