Lokman Polat

Bi rastî jî qet û qet nabe ku mirov nîvê şevê bi tirkî biaxife. Lê, hêzên dagirker di nîvê şevê de yan jî di berbanga sibê de wekî gurên har diavêjin ser gund û navçeyan, xelkê şiyar dikin, malên welatparêz û şoreşgerên kurd seh dikin, gundiyan di nav gund de dicivînin û gelek kurdan digrin binçavan. Û her wiha ew bi vê kirina xwe kurdan mecbûr dikin ku di nîvê şevê de bi tirkî bipeyivin. Nexwe wiha nebe kurd qet nîvê şevê bi tirkî neaxifin.

Min ji xwe re henek kir. Ez dixwazim bi vî sernavî behsa pirtûka Mamoste Cîhan Yildirim a bi navê “Nîvê Şevê û Tirkî” bikim. Pirtûk ji Weşanên Pêrî, di sala 2010’–an de derketiye. Pirtûk 88 rûpel e. Di pirtûkê de gelek mesele û metelokên gelêrî yên herêmên cuda hene. Kurteçîrokên folklorîk û meselokên mîzahî yên pêkenokî bi zimanekî xweş û sivik hatine nivîsîn. Cîhan Yildirim, wekî berhevkarekî ji herêmên cuda yên cografiya kurdan –her wekî Êlih, Amed, Bedlîs, Sêrt, Mêrdîn- wan berhev kiriye, şikleke nû û nûjen daye wan û bi zimanekî edebî, hunerî ew ji nû ve nivîsîne, lê belê naveroka wan xirab nekiriye, neguherandiye. Bi metodeke zanyarî û bi şêweya mîzahî hunandina çîrok û meseleyan pêşî li windabûna wan girtiye. Edebiyata kurdî ya devkî dewlemend e. Zargotina kurdî, çîrok û metelokên ku bi devkî di nav kurdan de tê gotin heger neyê nivîsîn, dê di pêşerojê de winda bibin. Di vê hêlê de, ango ji bo berhevkirina zargotina kurdî, meselok û çîrokên gelêrî birêz M. Emîn Bozarslan û Zeynelabîdîn Zinar xebatên hêja kirine û gelek çîrok û metelok berhev kirine û wekî pirtûk weşandine. Berhevkirina Mamoste Cîhan Yildirim jî kar û xebateke hêja ye û dewlemendiya edebiyata kurdî ye. Heger wî ev çîrok û metelokan berhev nekira, dibe ku di pêşerojê de bihatana jibîrkirin û winda bibana.

Tinaz, henek, laqirdî, mesele, çîrok, serpêhati, pêkenok, metelok, yarîkirin, di pirtûka Mamoste Cîhan Yildirim de ev hemû tişt hene. Ez ê behsa naveroka hemûyan nekim, lê wekî mînak ezê behsa yekê bikim û balê bikşînim ser pirtûkê ku xwendevanên kurd wê bikirin û bixwînin.
Niha em li naveroka çîroka ku navê xwe daye pirtûkê binêrin bê ji bo çi nîvê şevê û tirkî?!...
“Rojeke leşker nîvê şevê têne nav gund. Fermandarê leşkeran ferman dide ku herin gazî muxtar bikin. Muxtar tê, lê ew tirkî nizane. Leşker jî bi kurdî nizanin. Ne tenê muxtar, di tevahiya gund de jî kes bi tirkî nizane. Fermandar bi muxtar re xeber dide lê muxtar jê tişteke fêm nake. Leşkeran gundî jî civandine. Muxtar ji gundiyan re dibêje gelo kesekî ku bi tirkî zanibe li gund heye yan na? Gundî dibêjin na, nîn e. Paşê tê heşê muxtar ku Eliyê kurê Emer du, sê meh berê ji leşkeriyê hatiye, belkî ew zanibe. Muxtar yekî dişîne ku here gazî Elî bike. Gundiyekî diçe gazî Elî dike, jê re dibêje: “Leşker nîvê şevê hatiye nav gund. Di vî gundî de kesekî ku bi tirkî zanibe nîn e. Muxtar gazî te dike. Li benda te ne. Tu li leşkeriyê tirkî hîn bûyî ne wisa? Niha tu tirkî baş fehm dikî, ango dizanî.” Eliyê kurê Emer aciz dibe û dibêje: “Ker di dêya wan ne! Vê nîvê şevê û tirkî hîç dibe! Li leşkeriyê tirkî bi roj hînê me kirin. Êvaran, ango bişev hînê me nekirine. Ka nîvê şevê tirkî çêdibe? Gere bibe roj. Ez bişev tirkî nizanim bipeyvim!..” Elî bişev tirkî nizane, biroj zane (!).

Di mesele û metelokan de gelek tiştên civakî û şîret hene. Pirs û pirsgirêkên rojane, balkişandina ser mijarên cur bi cur û her wiha gelek tiştên ku mirov dide fikirandin û dide kenînê di nav rûpelên pirtûkê de cih girtine. Li ser hinek melayên fenker jî çend pêkenokên xweş hene.

Edebiyata kurdî a devkî, zargotina kurdî ji hêla erotîzmê ve gelek xurt e. Di naveroka kilam, stran, çîrok û meselokên kurdî de vegotineke xurt a erotîkî heye. Naveroka gelekan bi nexşeyên erotik hatine rapêçandin û bi hevokên erotîkî hatiye dagirtin. Di vê pirtûkê de jî çend çîrok û meselokên erotîkî hene ku hêjayê xwendinê ne.

Pirtûka berhevkar Cîhan Yildirim “Nîvê Şevê û Tirkî?!” pirtûkeke baş û xweş e. Divê xwendevanên kurd wê bixwînin û ji xwe re hinek bikenin. Pêkenokî, tiştên mîzahî, qurfe, henek ji  bo ruhiyeta însan pêwîst in, morale mirov baş dike.

lokmanpolat2000@yahoo.se