DiyarName.Com

___ Yaqob Tilermenî___

Me di nivîsa xwe ya herî dawîn de behsa “edaleta futbolê” kiribû û heman rewş di navbera gelek tîmên pêşbaziya Kûpaya Cîhanê ya 2026’an de bi berdewamî pêk tê. Mirov nikare wê çarenûsê biguherîne, ji bilî temaşekirin û şîrovekirina li ser maçan û kêfwergirtina ji tîmên surprîz.
Di vê nivîsê de dixwazim li ser rewşa “Şerma Gijon”ê rawestim. Pêşbaziya di navbera Cezayîr û Awisturya ya Kûpaya Cîhanê ya FIFA 2026’an de bû têkoşîneke bîrawer û kete dîroka tûrnûvayê. Geşedanên dema dirêjkirî yên maçê bi tenê ne encama pêşbaziyê, her wiha dahatûya sê tîmên welatên cuda jî guherand: Cezayir, Awistûrya û Îran.

ÇIMA JI BER GOLA REQÎBÊ XWE KÊFXWEŞ BÛN?
Di deqeya 90+3’yan a maçê de Riyad Mahrez bi gola xwe Cezayir wekî 3-2 xist pêşiyê. Li gora vê encamê bi rewşa pûanan Awistûrya xatir ji tûrnûvayê dixwest û tîma Îranê derbasî beşa 32’yan dibû. Lê belê, di sê deqeyên dawîn de çarenûsa futbolê ji binî ve guherî: Sasa Kalajdzicê Awistûryayî yê dû re kete lîstikê, di deqeya 90+6’em de bi serê xwe golek avêt û skor kir 3-3. Bi vê encamê Awistûrya derbasî tûra jorîn dibû û Îranê xatir ji tûrnûvayê dixwest. Ya herî balkêştir rewşa Cezayirê bû. Bi gola Mahrez re dibûn duyemînê komê û Spanya dihat pêşberî wan. Lê belê, bi gola çirka dawîn a Awistûryayê re Cezayir bû sêyemînê herî baş ê navbera koman û derbasî tûra jorîn bû, her wiha bû raqîbê tîma Swêdê. Tişta girîng, futbolîst û alîgirên Cezayîrê bi gola dawîn a Awistûryayê re kêfxweşîyeke bêpayan jiyan. Ev jî dubendiyeke dîtir a futbolê bû ku temaşekarên Cezayîrê ji ber gola raqîbê xwe ya di keleha xwe de kêfxweş dibûn.
Pêşbazî li Cîhanê deng veda. Gelek aliyên çapemeniya cîhanê ev wekî “Mûcîzeya Kansas City”ê pênase kirin. Ji ber ku ew rewş wekî sernivîsên “maça ku her kes qezenc dikin” û “rovanşa 1982’yan” hate îlankirin. Reutersê jî ev wekî “Şerma Gijon”ê ya dîroka futbolê pênase kir.

ÇIMA DIBÊJIN ‘ŞERMA GIJON’Ê?
Ji ber çi “Şerma Gijon”ê tê gotin û çima ev rewş di nava rûpelên dîroka futbolê de hatiye nivîsandin?
Di Kûpaya Cîhanê ya sala 1982’yan de Almanyaya Rojava û Awistûrya hatibûn hemberî hev û ji bo her du tîman skora 1-0 bikêrhatî bû. Bi gola destpêkê re her du tîm jî demeke dirêj bêyî ku rîskekê bigirin, bêyî ku zorê li hev du bikin lîstibûn û bi vî awayî jî tîma Cezayirê xatir ji tûrnûvayê xwestibû. Yanî armanca Almanyaya Rojava û Awistûrya qezenckirin bû û bi zanebûn li hemberî hev du ji dêvla têkbirinê, razîbûna derbaskirina tûrnûvayê pejirandibûn. Her du tîman bi neheqî Cezayîr li gora encama maça li derveyî tûrnûvayê hiştibûn. Piştî vê bûyerê FIFA’yê biryar girtibû ku pêşbaziyên ber bi qedandinê ve di heman saetê de werin lîstin.

WELATÊ AMERÎKAYA BAŞÛR: PARAGUAY
Di Kûpaya Cìhanê ya 2026’an de tîma Paraguayê bûbû raqîbê Almanyayê û ji bo maçê encamên cuda dihatin pêşbînîkirin. Ji bo me kurdan jî rewş û performansa Deniz Undav girîng bû. Me dixwest Undav dîsa golan biavêje û wekî futbolîstekî golavêj navê xwe di lîsteya golavêjên serkeftî de bi cih bike. Deqeya 42’yan futbolîstê Paraguayê Enciso ji ser noqteya penaltiyê bi serê xwe gog avêt kelehê û kir gol.
Futbolîstên tîma Alman digel şeş caran korner avêtin û bi awayekî zextlêdanî lîstin, lê dewreya pêşîn negihîştin golavêtinê. Deniz Undav jî zêde bi gogê nelîst, ji ber ku parastina Paraguayê pir xurt bû. Deqeya 54’an şûta ji derveyî hate şandin li ser noqteya penaltiyê bi serê Havertz bû gol, rewş bû 1-1. Deniz Undav deqeya 63’yem ji maçê hate derxistin. Deqeya 102’yemîn futbolîstê Paraguayê Tah goga ji kornerê hatî bi serê xwe şand kelehê û gol avêt, lê hakem ew wekî gol nepejirand. Ji ber ku berî wê faul li kelehvan hatibû kirin. 120 deqe wekî hev qediya û maç ji lêdana penaltiyan re ma. Di penaltiyên pêşîn de Paraguay li hemberî Almanyayê 3-3 wekî hev ma. Dû re di du penaltiyan de Paraguay bi ser ket û skor bû 4-3. Almanya ji tûrnûvayê xatir xwest.

‘EM ŞEVEKE DESTANÎ JIYAN’
Rahênerê Paraguayê Gustavo Alfaro li dû maçê ji bo çapemeniyê axivî û got: Serkeftin, bû yekîtiya xwîn û utopyayê! Em şeveke dastanî jîyan.
Alfaro di berdewamîya axaftina xwe de got, “Bi rastî jî me pir zor dît. Digel ku me zanibû wê rewş wiha be, em bêtir li ser maça xwe rawestiyan. Û her wiha tu tişt bêyî êşkêşanê nayê bidestxistin. Xetên li ser formayên me şopên wan axên sor in. Li ser wan axan bi pêxwasî bi piştgiriya dê û bavan çûyîna antrenmanan û bi fedakariyên wan ên bêperetiyê em mezin bûn. Ev serkeftin, yekîtiya xwîn û utopyayê bû û bû sedem ku em nemimkûniyekê veguherînin rasteqîniyekê. Ev bi giştî wekî rûmeteke cewherî û baweriyeke qewîn e.”
Ji gotinên Alfaro jî dîyar e ku pêşbaziyên futbola cîhanê bi tenê ne têkoşîneke hêsan e û digel zor û zehmetiyan bi hin armancên din têne lîstin. Ji bo tîmên Asya, Afrîka û Amerîkaya Başûr gelek wateyên xwe yên cuda hene. Futbolîst ji bo ku bigihîjin wê merhaleye, di şert û zirûfên pir dijwar re derbas dibin. Her wiha hikumraniya tîmên welatên Ewropayê êdî ji tehma xwe derketine û ev jî bûye sedem ku cehdeke zêdetir a wan welatan derkeve pêş û surprîzên xweş derkevin holê.

DEMA ÇÊJA FUTBOLÊ WINDA BIBE
Temsîlkarê Amerîkaya Başûr, Paraguay bû raqîbê Fransayê û maç di 5’ê Tîrmehê de hate lîstin. Hêz û teknîka futbolîstên Fransayê derfet neda tîma Paraguayê encameke surprîz bi dest bixe. Ji serî heta dawiya lîstikê Fransa zexteke mezin danî ser pêşbaziyê û Paraguayê dîsa bi parastina xwe ya xurt li ber xwe da. Lê bêtirên caran tevgerên hişk ên futbolîstan hakem jî aciz kir û gelek kartên zer nîşanî futbolîstan da. Bi rastî jî mirov ji wan tevgerên lîstikvanan zîvêr bû û çêja futbolê hinekî winda bû. Di encamê de tevgerên hişk li qada kelehvan bû sedema penaltiyekê û Mbappe ew penaltî bi golekê tacîdar kir û Fransa ji qadê bi serketî veqetiya. Fransayê bi cehda xwe qezenckirin heq kir û ger Paraguay wekî lîstika xwe ya li hemberî Almanya tevbigeriya, gotinên Alfaro dîsa dikarîbû têketa rojeva cîhanê.
Mirov dikare dîsa ji encama pêşbaziyê nebûna dadê ya di futbolê de bîne bîra xwe û heyfa xwe bi tîmeke wekî Paraguayê bîne. Lê her çi be jî, encam li holê ye û tîmên bi serketî di rêya xwe de bi berdewamî têkoşîna qezenckirin û golavêtinê didomînin. Ji encaman jî diyar e ku wê heta dawiyê surprîzên cuda derkevin pêşîya me futbolhezan.

06.07.2026 / Swîsre

***

Di çarçoveya Kûpaya Cîhanê ya 2026'an de nivîsên Yaqob Tilermenî yên berê di Diyarnameyê de hatine weşandin:

- Gelo di futbolê de edalet heye?