Diyarname

Serokwezîra Almanyayê bi gotina wan Şansolye Angela Merkel îro 15 salên xwe yên di serokwezîriyê de temam kirin.

Merkel di 17'ê tîrmeha 1954'an de li Hamburgê hatiye dinê. Di salên 1973-78'an de Zanîngeha Leipzigê, salên 78 heta 1990'î bi Berlînê Enstîtuya Navendî ya Akademiya zanistên Fîzîk Kîmyayê xwend. Wê piştî li ser kîmyaya Kuantûmê ji bo tezê doktora bi dest xist dest bi lêkolînan kir û gelek gotar weşandin.

KEÇA BAVEKÎ ÇEPGIR

Dema Almanya wekî Rojhilat û Rojava bû du parçe ew li aliyê Rojavayê Almanyayê ma. Bavê wê çepgir bû lê rexne li şiklê rêveberinê digirt. Li nava mal van nîqaşan bandor li wê jî kir. Merkel demek di nav Organîzasyona Ciwanan a Komunîst de cih girt. Wê demê ji ber xebatên wê medelye jî dan wê.

Merkel di 23 saliya xwe de ligel xwendekarekî din ê fîzîkê Ulrich Merkel dizewice, piştî 5 salan jê vediqete lê paşnavê ku girtibû naguherîne û heta niha jî wê paşnavê bikar tîne.

'KEÇA MIN A BIÇÛK'

Di sala 1991'ê de Dîwarê Berlînê tê xirakirin. Şansolyeyê wê demê Helmut Kohl rolek mezin di vê de dilize û paşê ew dibe yek ji kesên sereke yê alman. Kohl ji bo Merkelê her gotina "Keça min a biçûk" bikar tîne û di sala  1994'an de peywira Wezîra Berpirsa ji Jin, Ciwan û Sporê dide wê. Ev yek rêyek mezin li ber Merkelê vedike. Merkel di sala 2004'an de di hevpeyvîneke de wisa dibêje: "Dema agahî dan min ez gelek şaş bû, a rast ez ne li benda tiştek wisa bûm."

ŞANSOLYETÎ TÊ

Di sala 2000'î de ew dibe Seroka Yekîtiya Demokratên Xiristiyan.

Dema mebûsa Mecklenburg-Vorpommern bû roja 22'yê sermaweza 2005'an ji bo Şansolyetiya Almanyayê hat hilbijartin. Di navbera salên 2005-2009'an ligel Partiya Sosyal Demokras "Koalîsyona Mezin" çêkir, di salên 2009-2013'yan de ligel Partiya Hur Demokrat, ji sala 2013'yan û vir ve ligel Partiya Sosyal Demokratan koalîsyon çêkiriye û vê xebatê didomîne.

Merkel ev 15 sal in welatê ku aboriya wê 4'emîn aboriya mezin a dinyayê de bi rê ve dibe.

Almanyay Merkel di sala 2019'an de butçeya wê 13 mîlyar Euro zêdetir derket ku ev yek ji bo serokwezîrek gelek muhîm e.

JI DÎROKÊ VE HETA NIHA

Di sala 1871'ê de Almanya wekî dewleteke modern şikil girtiye. Merkel dema ji bo Şansolyetî hat hilbijartin bi ciwaniya xwe ji wê demê ve heta niha wekî şansolyeya herî ciwan hat binavkirin. Û ji Şerê Cîhanê yê 2'yemîn ve heta niha jî di nav şansolyeyan de ya herî ciwan bû.

Şansolyetiya Merkel bi awayekî fermî di hilbijartina 2021'ê de bi dawî dibe. Paşê wê çi bibe, niha meseleya nîqaşê ye.

MERKEL Û KURD

Di warê kurdan de Merkelê heta niha tiştek nû, tiştek balkêş nekir, wê her polîtîkaya dewleta Almanyayê a li ser kurdan çi bû ew bi rê ve bir û tiştek neguhart. Di dema ku çeteyên DAIŞ'ê li herêmên ereb û herêmên kurdan bi bandor bûn de Merkelê piştgirî da Pêşmergeyan (piştgiriya çek û perwerdehiyê) lê ji ber tirsa penaberan û Tirkiyeyê newêrî nêzî Rojava û Bakurê Sûriyeyê bibe.