___Cemil Oguz___
19'emîn Rojên Belgefîlman a Stenbolê Documentarist dest pê kir û heta 19'ê mehê didome. Di Documentaristê de hin belgefîlmên bi kurdî jî hene. Me ew bo we dan hev.
Di Documentaristê de gelek beş hene, yek ji wan jî beşa "Panoramaya Tirkiyeyê" ye. Di vê beşê de belgefîlmên ji Tirkiyeyê têne nîşandayîn ku bi giştî 21 belgefîlm di vê beşê de hene. Ji van hin jê bi kurdî ne. Me we derxistin pêş, kerem bikin:
- "Çîroka Dayika Min"
"Çîroka Dayika Min" belgefîlmê Ziya Deger e û bi kurdî ye.
Belgefîlm çîroka jinek bi navê Zahide derdixe pêş. Zahîde dema 17 salî ye ligel zilamek 15 sal ji wê mezintir didin zewicandin, lê hê di şeş mehiya xwe de mêrê wê dimire. Zahide bi heml e û piştî çend mehan bi mirina mêrê xwe, zarok tîne dinê.
Xwişka Zahide jî piştî mêrê wê dimire bi birê mêrê xwe yê biçûk re dizewicînin. Zahîdeyê jî bi birê mêrê wê re dizewicînin. Her du xwişk heman qederê dijîn.
Derhêner Ziya Deger berê kamerayê daye vê meseleyê, bi vê re rewşa jinana tîne ziman.
"YİBO"
"YÎBO" tê wateya "Dibistanên Seretayî Yên Leylî yên Herêmî". Derhêner Şukran Demir, Ozgur Unal ew kişandiye. Di salên 1962'yan de bi awayekî fermî vedibin û di navbera 1962-2010'an de li bajarên cur bi cur dibin sedema asîmîlasyonê. Derhênera berê kamerayê daye vê meseleyê.
"Pirlerin Dugunu"
Belgefîlmê bi navê "Pîrlerîn Dugunu" ji aliyê Yalçin Çiftçi ve hatiye kişandin. Li Hewremanê kurd ji bo Pîr Şaliyar'î bibîr bînin her sal amadehiyê dikin. Belgefîlm berê xwe dide amadekariyên wan û wê rojê dikişine.
"Hîkayemîn Neresîndeyîm"
Belgefîlmê "Hîkayemîn Neresîndeyîm?" ji aliyê du derhênerên jin Nalin Acar û Adar Taş ve hatiye kişandin. Ew berê kamerayê didin jinên li du bajarên kurdan, rewşa wan, jiyan û pirsgirêkên wan tîne ziman.
"Fotografimizi Çekin"
"Fotografimizi Çekin" (Fotografê me bikişînin) belgefîlmê derhêner Aylin Kizil e. Derhêner piştî salan carek din berê xwe diden Saraykapî ya li nav Sûrên Amedê û paşeroj û îroyê dide ber hev. Belgefîlmê bi tirkî ye, bi jêrnivîsa kurdî tê pêşkêş kirin.
"Bu Yolun Herhangi Bir Yerinde"
"Bu Yolun Herhangi Bir Yerinde" (Hema li cihekê ya vê rêyê) belgefîlmê derhêner Ozlem Belçim Galip e. Ew bi xwe muzîkar e û koçber bûye, berê kameraya xwe dide jinên hunermend ên kurd ên koçber bûne. Evin Ahmad, Pervin Chakar, Zehra Dogan, Aya Jaff, Rojda Şekersoz mêvanên wê ne û eq belgefîlma xwe li ser wan saz dike.
(ne kurdî lê mijar derhêner kurd)
3 BELGEFÎLMÊN BERKE BAŞ
Documentarist her sal ji hin derhêneran 3 belgefîlmên wan hildibijêre û bi navê "3x3" peşkeş dike. Documentaristê di vê çarçoveyê de du jê biyanî, yek jî ji Tirkiyeyê 3 kes hilbijartine. Ji Tirkiyeyê derhêner Berke Baş e.
Ji 3 belgefîlmê derhêner Berke Baş yek jî bi navê "Dargeçit" (Kerboran) e. Di sala 1995'an de li Kerboranê hin kurd tene binçavkirin û tene windakirin. Piştî 27 salan doz vedibe. Belgefîlm berê xwe dide vê bûyerê.
Belgefîlmê wê yê din "Transît" e. Ji bo koçê welatên Rojava bikin gelek kes dikevin rê. Ji van yekî ereb, yekî kurd, yekî nîjer rêya wan li Stenbolê digihe hev. Belgefîlm li ser wan hatiye kişandin.
Belgefîlmê din ê Baş jî "Nahide'nin Turkusu" (Strana Nahide) ye ku li ser malbateke ermen a li Orduya Tirkiyeyê demek jiyaye hatiye kişandin.
