Her merdim bedenêke cê est o. Çiyo muhîm ew merdim ê bedenî çaway şixulneno.
Ma eyro serê bedenê însanî de çende çî vacin û mesela biyarê heta eyro.
Heta eyro ma her vato ziwanê ma û ziwanê ma. La ma bizanin ke ziwanê bedenî jî est o. Beden bi nîşaneyan derdê xo ano ziwan, derdê xo mocneno ma.
Bedenê însanî zehf nazik o, qaso ke nazik o, endêke jî xurt û berxwedêr o. Bedenê însanî qaso ke beşko binê îşkencî de xo ver bido xurt o, qaso verê vîrusêke qicî de nêşko xo ver bido nazik o. A xêza barî gere baş bêro zanayişî û gorey ayra beden bêro parastin.
HEWN
Pêdivî bedenî bi henî çiyan est o. Pêdivî bedenê însanî bi hewnî est o. Roc 7-8 saetî, la ew hewn jî bi şewe, nê bi roc. Egir derdê merdimî bibê, ê derdî serey înan de zey morcelan şorê û bêrê merdim nê şewe nê roc eşkeno rako. A çaxî jî beden lawaz beno; bedeno lawaz beyray cê qeybî nêweşiyan akerdewo.
Di bedenê merdimî de re rey nîşaney vecênê. Ê nîşaney nîşaneyê nêweşiyê. Ê nîşaney jî caw lawaz ê bedenî de vecênê. Bi înan, beden ma ra vano bawne tiya pirsgirêk est o.
HEREKETÎ
Parçey bedenî, ma vacin mil, milê merdimî wexto deceno çînaw bîn, wexto çokê însanî deceno çînaw bîn vano merdimî ra.
Wexto sere deceno çînan, wexto gurçikî decenê çînaw bîn.
RÎÇIQIRNAYIŞ
Di ziwanê bedenî de rîçiqirnayîş zî est o. Wexto jo rî xo çiqirneno çende çiyan mocneno ra: Ya hêrs biyo, ya nêweş o, ya baro giroto we giran o.
Wexto jo hêrs beno xeberî nêdo zî, bi hereketê cê ma mesela fam kenê. Wexto jo nêweşbo zî. Wexto jo pîzey xo pê bigîro zî. Ma zanê ke pîzey cê deceno.
WER
Miyanê jiyaney însanî de wer muhîm o. Merdim çi boro beden reaksiyon nîşan dano. Zêde şekir boro bi nêweşî şekirî, zêde rûnin borê bi nêweşî kolestrolî, la ti tam çiyanê gorey bedenê xo ra borê zî beden ana hawneno to ra. Wexto çiyo “fabrîkasyon” merdim boro beden zehf aciz beno, çiyo organîk boro beden dilşa beno. Loma jî çiyê ma wenê zehf, zehf muhîm ê.
Bi kilmî ma vacê, qaso ma hawnenê ziwanê xo ra, ma qeybî ziwanê xo xebate kenê, ma wazenê ziwanê ma serê lingan de bimano, ziwanê ma raver şoro; qaso ma qeybî aborî xebetênê, wazenê aborî xo baş bikerê, gere ma endê ke zî bawnin bedenê xo ra, qeybî ê jî bixebetiyê. Ma mayîr ro ê bedenî veciyê. Dewletî zî qaso pere qeybî tang û topan, balafir û fuzeyan xerc kenê, endêke qeybî merdiman, qeybî bedenê merdiman, qeybî tenduristî bedenan xerc bikerê endêke go beşkê vernî vîrusan bigirî, beşkê însanan bikerê weş.
Semedo ma rocanê vîrusê korona ra derbas benê hawnayiş, wayir roci vetişê bedenî zehf muhîm o. Egir ma wayîr ro bedenê xo veciyê, ma bedenê xo pak û merdiman ra dûr bigîrê ma go endêke beşkê ene îletey vîrusî xo ra dûr bigîrê.
Enî heme çî jî bi aqil benê. Verînanê ma vato “Aqil taca zêrîn e, ser serê her kesî nîn e.” Ma a taca zêrîne bigîrê û bidê serey xo. Bi a tace hem wayîrê bedenê xo veciyê, hem wayîr ro şarê xo veciyê.
Ene nişte hûmara 16'inan a rojnameya Xwebûn de hamiya çapkerdin.
.jpg)
