.jpg)
Ji naveroka zimanê vê serdemê yê danûstendinên di navbera du hêz an du dewletan re zimanê dîplomatîk tê gotin.
Di rastiyê de ew zimanê li pêşberî çapemeniyê tê axaftin re zimanê dîplomatîk tê gotin; nexwe giş pê dizanin berî derkevin pêşberî çapemeniyê di paş deriyan de ji hev re bi çi zimanî bi çi gotinan diaxifîn!!!
Yanê ku li pêşberî kamereyan bi zimanê dîplomatîk ji raya giştî rastiyê veşêrin jî, lê her du aliyên danûstendinê dikin dizanin, hay jê hene, bi wî zimanê dîplomatîk kîjan ji yê din re dibêje çi!..
Û ji karê bo berjewendiya alîkî yan a her du aliyan tê kirin re jî karê dîplomasiyê tê gotin.
Ji ya bi pereyan tê kirin re jî lobî dibêjin.
Her çi be jî, dîplomasî yan zimanê gelekî gelekî dîplomatîk bo berjewendiya du seriyan e, ne hewceye dirust be, ne jî dîplomatîk be.
Çi ku her du alî jî dema li hemberî hev dîplomatîk tev bigerin li me nakeve em bêjin çima hûn dîplomatîk tev digerin çima bi dirustî tev nagerin.
Di nav kurdan de jî ew şêwe-rêbaz, yanê hêdî hêdî zimanê dîplomatîk bi cî dibe; berê ne wisa bû! Berê digotin; ‘gotina filan kesî li ser dêst e, rastî çi be wê dibêje’;
Yan jî gotine, filan kes gotina xwe nade paş…
Lê belê, berevajî rastgotinê ev jî gotine; ‘ku devê te de xwîn jî hebe li cem filan kesî/ê tûyî erdê meke’ Û tiştekî me yî din jî hebû, digotin; ‘gotina filan î sened e’!
Lê ew wextekê bû niha sened jî pere nake!…
Min got di nav me kurdan de jî êdî ew zimanê dîplomatîk bi cî dibe, bi cî dibe balam di cihên şaş de bi cî dibe!
Li cihê em zimanê dîplomatîk bi kar bînin pê dîplomasiyê bikin ji xwe re alîgiran peyda bikin, berjewendiyên xwe biparêzin em gotina rast û req dibêjin, gelekî tund diaxivin, bi serhişkiya xwe xelkê ji xwe bi dûr dixin, lê belê li cihê em rastgo bin, rastiyê bibêjin da ew rastgotona me bibe rexneyeke baş û jê siûdwergirtinê da em bi wê rastgoyê hinekî bi pêş bikevin mixabin li wir em zimanê gelekî dîplomatîk bikar tînin, rastiyê nabêjin, xwe ker û lal dikin.
Yanê em rastiyê ji hev re nabêjin; mesela divê em li Ewropayê yan li cihek din ê cîhanê gelekî dîplomatîk tev bigerin, na em li wir rastiyê dibêjin, ne nerm in, gelekî tahl diaxivin, yan jî xwe pir mexdûr nîşan didin, lê li cihê em dîplomatîk neaxivin rastiyê bêjin (di nav xwe de) em gelekî gelekî dîplomatîk tev digerin. Ecêb e!
Mînak warê wêjeyê; li cihê divê rastgotin ango rexne hebe, li wir ji dewsa em rastiyê bêjin, ecêb e em li wir dîplomatîk diaxivin.
Mînak, bila mînak jî ez bim da dilê kesî nemîne; ‘ku xwendibe jî ku nexwendibe jî, ku ecibandibe jî ku ne ecibandibe jî dostekî min ê nivîskar an xwendevanekî min, an nirxandevan’ (rêxnegirên me hê tune) li rûyê min nabêje: “Welat min pirtûka te xwend lê min neeciband, an nebûye.”
Çi dike? Gelekî dîplomatîk diaxive, “ser xêrê be, pîroz be” ew qas.
Lê rexne, li gotineke din, belkî jî ecibandibe, na wê jî nabêje. Çi dike? Dîplomatîk diaxive…
Belkî ez jî wisa me, çi ku nabêjim filan kes bêvan kes dîplomatîk diaxive dinirxîne, xêr dibêjim em wisa ne, yanê ez jî…
Lê ya rast, dema cara yekê li rûyê min bêje Welat pirtûka te nebûye, dibe ez xwe bienirînim bêjim Cemîl Oguz jî qet ji berheman fam nake, lê cara diduyan Cemîl ê bi nirxandineke objektîf û wêjeyî wê pirtûka min binirxîne, ez ê jî êdî hînî rexneyan bibim, hîn bibim ji rexneyan siûdê jî werbigrim, pê re kumê xwe jî deynim ber xwe!..
Lê ka, lê çi! Qey dibêjî zimanê xwe gez kiriye!? Na îla dike dîplomatîk biaxive, da xwe ji berpirsyariya rastgotinê bide alî! Çi ku bilêvkirina rastiyê meriv dixe bin berpirsiyariyê jî… Bo wê em çi dikin? Li şûna ku divê em rastiyê bibêjin xwe bi rastgotin- rastgotin di heman demê de piçekî rexne ye jî, em wê nakin lê dîplomatîk diaxivin.
Yanê çi? Yanê min nedî, min nebihîst, nizanim; yanê ji min re çi…
Lê ya rast, em giş dizanin; ji pirtûkên filan romanûsî filan roman, ji ya filan çîroknûsî filan kitêb, ji ya filan helbestkarî filan şiêr baş e yan ne baş e, lê ji ber em ne kamil in, newêrek in, ne demokrat in û ne bi tolerans in ji dewsa em bêjin nebûye, yan jî bêjin helal be ji te re, em bes dibêjin; ‘filano bila pirtûka te ser xêrê be, pîroz be’ ew qas.
Yek jî, ji ber ku em giş dizanin em ê bersiva pirsa xwe bi camêrî, bi wêrekî negirin kes newêre ji kesî pirsa, ‘te pirtûka min eciband an na’ yê jî bike!
Lê her kes dizane çi çi ye, balam kes nabêje, naxwaze bêje!
Çi ku em gelek ji hev hez dikin! Kes naxwaze dilê kesî li xwe bihêle!
Sedemeke rastî negotinê ya din jî heye, ew jî problema minet û bêminetiyê ye!..
Û ev alî jî heye; qasî em ji rastgotinê direvin em ji bihîstina rastgotinê jî direvin, dibe em ji bihîstina rastiyan re jî ne amade ne!!!
Baş e, dîplomatîk axivîn (ku wextekê digotin polîtîk axivîn e) rastî negotinê çi li me û li wêjeya me zêde dike-kiriye? Qet, tu tişt!!!
Bêjin heyra bêjin, da ew tûleyên gindoran ku kundiran didin bi mêjûyekî bi tirkî Tolstoy û Dostoyevskî xwendî pîvanên wêjeyî ji nivîskarên kurdî re daneyin.
Dîsa gotinê bînim ser yên berê pir gotin gotine, gotine ‘yê rastiyê nebêje dirû ye’.
Yanê çendîn dewletan ji zimanê xwe yê dirû re gotibin dîplomatîk jî, lê yê wêjekaran divê ne ew ziman be. Wêjekar ji hev re nikarin dîplomatîk bin!..
Çi ku ew dîplomatîk axivîn qet ne samîmî ye, ne jidil e, ne dirustî ye.
Berovajî, rastgotin nîşana wêrekî, kamilî, pêşketin, xweşbînî û demokratîkbûyînê ye; rexne ye, bi nirx e…
Heyra! ji îngilîziyekî/ê re, ji amerîkiyekî/ê re, ji ûrisiyekî/ê re, ji tirkekî/ê re, ji ereb û farsekî/ê re dîplomatîk biaxive lê çima bi yê/a kurd re dîplomatîk diaxivî?
Kes bi gotina rast namiriye heyra, bêje bila tahl be…
.jpg)
