Rojanameya almanî Frankfurter Allgemeine şîroveyeke tund derbarê êrîşên Tirkiyeyê yên li ser bajarên kurdan û bêdengiya welatên Yekîtiya Ewropayê (YE) weşand. Di şîroveya rojnamê ya bi îmzeya Karen Kruger a bi sernivîsa "Tenê rêya revê hiştine: Erdogan li hemberî kurdan e"* de bêdengiya YE wekî dirûtî tê destnîşankirin. 

Nivîs wiha destpêdike: "Hêzên ewlekariyê yên tirk di hefteyên derbasbûyî de derdora sed kurdi kuştin: Mêr, jin, zarok. Armanc jitaqetxistina herêma kurdan e. Êdî divê YE şerê Erdogan bide raswestandin."

Eger polîsê Fransa heman tişt li Parîsê bikira

Rojnameya Frankfurter Allgemeine ku wekî dengê konservatîfên Almanyayê tê nasîn û ji hêla xeta xwe ya siyasî ve nêzîkî partiya Serokwezîra Almanyayê Merkel tê zanîn, ji bo êrîşên li ser bajarên kurdan werin fêmkirin, vê danînberhevê dike: "Gelo eger operasyonên antîterorê li Almanyayê û welatekî din yê YE‘yê hemû welatiyan bike armanca xwe, mirov û malbatên gumanbaran bikuje, dê dengdayîneke çawa derkeve? Wê çi biqewimiya eger polîs dema li kujerên Parîsê digeriyan ne tenê di ser çend malan de bigirta, lê hemû taxên ku bi piranî biyanî lê dijîn dorpêç bikira û bi hefteyan ji cîhanê qut bikira? Dê dengvedaneke gelekî mezin derketiba. Lê niha ev tişt bi xwe li rojhilatê Tirkiyeyê diqewime û bêdengiyeke mezin heye. Li gor dixuye YE û hikumeta Almanyayê derbarê bêguneh û mafên mirovan de xwedî pîvanên xwe yên li gora dilê xwe ne. Derbarê Tirkiyeyê de ya ji wan re balkêş sînorê vî welatî yê bi YE‘yê re ye. Ya girîng ji bo wan ew e ku Tirkiye nehêla penaber derbasî Ewropayê bibin. Lê çi ji welatiyên xwe bike ne xema wan e. Enqere li welatê xwe şerekî bêpîvan li dijî terorê dike û her kes vê yekê baş dizane. Lê pssst, ji Erdogan re nebêjin, ji ber Erdogan wê aciz bibe û dê rê bide ku penaberên ji Sûriyê di ser welatê wî re derbasî Ewropayê bibin."

Kî ji malê derkeve jiyana xwe dike di talûkeyê de 

Frankfurter Allgemeine rewşa li bajarên kurdan ên qedexeya derketina derve li wan heye, wiha radixe ber çavan: "Di şerê hêzên ewlekariyê yên tirk ê li dijî PKK’ê de di hefteyên derbasbûyî de derdora sed mirovî kuştin. Mêr, jin û zarok. Li bajaran bi hefteyan qedexeyên derketina derve têne îlankirin. Ev tê wateya: nebûna avê, nebûna elektrîkê, nebûna xwarinê, nebûna tedawiya nexweşan, rêgirtina çapemeniyê û çavdêran. Kî ji malê derkeve, jiyana xwe dike di talûkeyê de, qet ferq nîn e ka ew kes piştgiriya PKK’ê dike yan jî nake. Armanca hêzên ewlekariyê yên tirk êdî ne nêçîra takekesan an jî komên bi çek in. Armanc bêtaqetkirina herêma kurdan e. Ew bi çekên giran û panzêran êrîş dikin, ku ev yek jî tê wateya kuştina kesên tu elaqeya wan bi rûdanan re nîn e. Êdî segvanên artêşa Tirkiyeyê jî cudahiyê naxin navbera xelkê: Li Cizîrê Maşallah Edin ê 35 salî û Zeynep Edin a 17 salî dema xwestin ji malê ji bo demeke kurt derkevin, yekser hatin kuştin. Tifala wan a şeş mehî bi awayekî giran birîndar li ber li nav pîrekên hatine kuştin de hat dîtin. Rêxistina mafên mirovan HRW diyar dike ku ev tenê bûyereke ji gelek bûyerên bi vî rengî ye."

Divê YE û Almanya demildest mirinan bidin rawestandin

Rojname wiha didomîne: "Bêdengiya YE û hikumeta Almanyayê ya li ser tişta li herêma kurdan diqewime dibe sedem ku baweriya ku dema mesele kurd be herkes çavê xwe ji zagon û mafên mirovan re digire, dide piştrastkirin. Ev yek wê nifşekî wisa biafirîne ku qet nizanibe tirs çi ye. Tê xuyakirin ku Tirkiyeya berendama YE nizane bi aqilane meseleya kurdan çareser bike. Erdogan dixwaze Zagona Bingehîn biguherîne. Dê babetek jî destnîşankirina wê yekê be ka li gor Zagona Bingehîn kî tirk e. Divê YE ji bo Enqere ber bi daxwazên kurdan ve were, bêhtir maf ji wan re werin dayîn, azadî û pejirandina nasnameya wan were erêkirin, zextan li Tirkiyeyê bike. Berî her tiştî jî divê demildest bi awayekî vekirî daxwaza ku bûyerên rawestandina mirina xelkê bêguneh li rojavayê Tirkiyeyê were kirin."

Bêdengî dê bibe sedem ku kurd penaberî Ewropayê bibin

Di dawiya şîroveyê de behsa wê yekê tê kirin ku Serokomarê Tirkiyeyê Erdogan bi eşkereyî gotiye divê HDP û hevserokê wê Demirtaş werin dersdayin û ev tespît tê kirin: "PKK û gel ji mêj ve di heman keştiyê de ne. Ev tê wê wateyê ku Erdogan dê ji bo bêhtir mirov werin kuştin xebata xwe berdewam bike. Hê ji niha ve zêdeyî 300 hezar kurd ji bajar û gundên xwe derketin. Eger Tirkiye neyê nermkirin, dê bi îhtîmaleke mezin gelek hemwelatiyên Tirkiyeyê di demeke kurt de di rêya qaçax a Balkanan re ber bi Ewropayê ve werin û serî li mafê penaberiyê bidin." 

Wergera ji almanî: Zekî Ozmen

*Lînka nûçeyê:

Erdogan gegen die Kurden