.jpg)
Vê serdemê wekî serdema aqilê çêkirî bi nav dikin! Di serî de çînî, îsraîlî, îngilîz, amerîkî, ûris, japon, alman, fransî û hîndû bo çêkirina aqilê çêkirî bi hev re ketine qayîşkêşanê… Ji van welatan piran mînakên aqilê çêkirî derxistina bazarê jî…
Ji yên wî aqilî çêkirî bikar tînin re jî robot dibêjin; bi aqilê çêkirî di cafe, restaorant, şîrket, kar û barên cihê de dixebitin, mêvanan pêşwazî dikin, xwarin û vexwarinê keremî kiryaran dikin; seyareyan dajon, qehweyê dikelînin, jimarkariyê dikin, li malan nobedariya dikin, zarokan re eleqeder dibin bi wan re dilîzin, wan aş dikin, di kargehan de ji dêvla mirovan dixebitin kar dikin, nava malan dimalin û hwd.
Balam aqilê çêkirî yê dixwazim behs bikim ne ew ê civakên pêşketî ku xistine seriyê robotan e, yê dixwazim behs bikim ew ê li civakên paşde mayî yê bi Apple û Iphone û bi tora medyaya sosyal xistine seriyê mirovên ne ji febrîqeyan ên ji mirovan peyda bûne!...
Navê yê wan robotên bi aqilê çêkirî, navê yên civakên paşdemayî mirovên aqil çêkirî(!)
Di navbera her duyan de çend cudahî hene, yek bi pîl-keyrebê dixebite yê civakên paşdemayî mixabin, bi xwîn û goşt in…
Cudahiya din jî kêrhatin e; yê civakên pêşketî kêrhatî ne, qehweyê dikelînin, xwarinê çêdikin, malê dimalin, seyareyê dajon, li nexweşan dinêrin, derî ji mêvanan re vedikin, hejmarkariyê dikin, diçin fezayê û hwd. Lê yên civakên paşde mayî ji xeynî troliyê, rt, fav, twêt, lik, ecibandin û hwd. bi seriyek pîvaz nakin.
Ên civakên pêşketî heke pîl-keyrebeya wan neqede bîst û çar saet çi jê hatibe xwestin nizanin xew çi ye, bêwestîn û sekinîn dixebitin, ên civakên paşdemayî ger kotaya înterneta wan neqede bîst û çar saetan gû di qûnê de hişk dibe, di twêt û istagram de; “Maseya Ana Kumandayê” çi danîbe pêşiyê, çi jê bixwaze, çi bêje ji wê bawer dikin, wê dibêjin, wê dikin; lik, fav û tr; û slogan; dijberiya xwe nîşan didin, şîna xwe digerînin, daweta xwe lidar dixin, mêvanên xwe dihewînin; sosyologî, civaknasî, feylesofî, anarşîzm, zanista siyasetê, zayendparêzî, pisîkparêzî, nivîskarî û hizirvanî û kurdeyatiya sanal a bi aqil çêkirî û hwd…
Kesayetiyên sanal-çêkirî (sanal yapay kişilik)
Kesayetiyên mêjû û aqil çêkirî (yapay zeka’lı kişilik)
Û hizirên sanal-çêkirî (sanal yapay fikir’liler)
Tevî nexweşên kesayetê ne, bo xwe re nabînin rabin herin daşirê nexweşê qebizê ne jî!
Helbet cudahiyên din ên robotên aqil çêkirî yên civakên pêşketî hene! Mesela robotên aqil çêkirî nizanin tacîz sûîstîmal çi ye, lê yên civakên paşde mayî li der ve giş li dijî tacîz û sûsîtîmalê ne, balam li qada sanalê her cûre tacîz sûîstîmal serbest e; hizr û gotinên ne aîdî xwe wekî yên xwe bin sûaîstîmal dikin, femînîzmê sûsîtîmal dikin, pisîkan kûçikan çivîkan sûsîtîmal dikin; di xweheyîkirina bê berhem û bê afirandin de kurdetiyê wekî navgîneke showê digrin dest sûîstîmal dikin, kêrnehatina siyasiyan derdixin pêş ji kesayetiya xwe ya kêrnehatîtir a ku berhema tirkiye bi tirkî li ser piyan dimîne re dikin perde durûtiya xwe nesamîmiyetiya xwe di paş wê perdeyê de vedişêrin; bi rûpoşê mirovperwer-humanist kesayetiya xwe ya sexte vedişêrin; reşikan, gêjan, zeriyan û ehmeqan sûsîtîmal dikin; bi tundî li dijî tacîza ‘dengvedayî-popîler’ ya li der ve çêdibe radibin, lê di sanalê de serbest e; bi şîroveyên xwe, bi parvekirinên xwe, bi ecibandinên xwe tacîzê sûsîtîmalê mastirbasyona hişî dikin! Balam ji vê tacîza ‘werin sêvan werin sêvan’ re bertek naye nîşandan, berovajî, zevq tê girtin; çiku ew ne tacîz û îstîsmar, ecibandin e(!)
Herdu aqilên çêkirî robot û mirovên sanal gelekî dişibin hev, lê di navbera wan de cûdahiyên din jî hene; yek kêrî asankirina jiyana civakên ew çêkirîne tê, yên din bo rizandin û têkbirina (helakirina) civakên xwe; wekî dildozên projeyekê bin dixebitin; bi dilsozî (gönülü) têkbirên nirxan, kesayetan, malbatan, nifşan, civak û netewan in…
Çi gotibû merivê reşik ê Efrîqî; “dema merivê gewrik hat destê me de axa me destê wî de încîl hebû, dema me çavên xwe vekirin destê wî de axa me destê me de încîl hebû”!
Vê serdemê de divê ew încîl wekî; ‘Apple û Îphone, hebû’ were rojanekirine! Qe nebe bo me kurdan divê visa were rojanekirin…
Meriv meraq dike, gelo li civakên paşde mayî ewqas aqilçêkirî hene lê çima hê Îsraîlî, Çînî, Emerîkî, Îngîlîz bo çêkirina robot û aqilekî çêkirî yê kêrhatî xwe ewqas dihetikînin?! Ji ew ên ew çêdikin li civakên paşde mayî pir in! Dikarin werin bêpere çend û çiqas jê re dibin bibin herin! Lê ew jî têra xwe hene ha! Dizanin di kêrhatinê de di navbera aqil çêkiriyên wan û yên civakên paşde mayî de ferqek heye(!)
Nizanim ji nav civakên paşde mayî hin derdorên civakî netewî siyasî yan tevgerên ku wekî mirov û şexs pişta xwe didin van aqilçêkiriyên derûnî-kesayet nexweş ‘ilgi manyaxı’yên ku ‘Ana kumanda masası’ aqilê wan bi rêve dibe hene gelo? Heke hêzek, siyasetek, tevgerek pişta xwe bide vê girseya aqil çêkirî (malbatıran) û bêje serketina me şoreşa me nêz e, divê bizanibe ku di serî de pê girtiye, têkçûye.
Di vê serdema aqil çêkirinê de, niha dijmin-dagirkerên civakên paşde mayî yên ku merivên sanal ên aqil çêkirî wekî vîrûs lê belav bûyîne bi aramî dinivin!
Helbet tirk jî bi dilekî rehet bi aramî dinivin...
Têbinî: Di vê heyama aqil çêkiriyên sanal de her hal pêdiviya bindestan-civakên paşde mayî beriya azadbûnê-pêşketinê dê bi navend û nexweşxaneyên pîskolojiyê, terapî û reabîlatisyonê hebe!!!
.jpg)
