Diyarname

Di çarçoveya 21’ê Reşemî Roja Zimanê Zikmakî ya Dinyayê de bernameyeke jî îro li Stenbolê bû. Bernameya ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, Tora Ziman û Çandê û NÇM’ê ve hat organîzekirin. 

Panel bi moderatoriya Minewer Aslan li Navenda Çanda Nazim Hîkmet a Şaredariya Şîşliya Stenbolê li dar ket. Bi rêzê Şefik Beyaz, Ronayî Onen, Hecî Sayin û Jîyan Ay axivîn.

Va ne ji panelê hin not:

ÇIQAS BERXWEDAN EW QAS JIYÎN

- Şefik Beyaz: Asîmîlasyon sûcê mirovahiyê ye loma qirkirina spî ye. Asîmîlasyon ne tenê bi nermî, hawûcê, bi zorê jî tê kirin. Loma pêdivî bi saziyan heye. Li hemberî van jî gel çiqas ber xwe bidin ew qas dikarin bijîn.

Jiyan li gor hewcedariyan şikil digire. Ger hewcedarî neyê çêkirin li hemberî asîmîlasyonê berxwedan zehmet e. Ev hewcedariya ziman ji aliyê rêxistinên siyasî, saziyên sivîl ve divê bê avakirin.

QADÊN PARASTINA ZIMAN

- Ronayî Onen: Hewla kuştina zimanan carinan ne bi zorê, bi sembolîk dike. Wekî dewlemendiya ziman nîşan dide, qadên qismî jêre vediqetîne. Hatiye dîtir ku ev qadên qismî rê li ber qetilkirina ziman negirtiye, ji ber ku hê zimanê kurdî ne xwedî statu ye. Ji bo em bibêjin ‘ev ziman zindî ye” pêdivî bi vê heye: Divê ew ziman fermî be, statuya wê hebe, di hin qadan de bê bikaranîn ku ew jî ev in, divê li  qada perwerdehî, li qada hiqûqê, li nav tenduristî bê bikaranîn, ji bilî van xilasiya ziman tune ye.

MA STATU ZIWANÎ BIWAZIN

- Hecî Sayin: Ma statu qeybî ziwanê xwu wazenê. Ma xwu ver danê, dewlete zî xwu ver dana. Ger ma tenê perferdehî biwazê eno go zey çîkey folklorîk bimano, gere ma statû ziwanê xwu biwazê. Ger ma fek statû ziman ra veradê, di saetan perwerdehî qebûl bikerê dewelete go ene joy bi kêfweşî qebûl bikero. Ma nêvanê wa kurdî enî heqan qebûl nêkero. Qeybî enî heqan bedel hamey dayişî, ma gere enî heqan zî bişiqolnê, tiya ti şik çiniyo. 

LI MAL HÎNKIRINA DENGÊN X, W…

- Jiyan Ay: Berî temenên 6’an zarok dikarin 3-4 zimanan bi hev re hîn bibin. Zarokên heta wê temenê li mala xwe tîpên kurdî wekî x, w û yên din bibihîzin di salên pêş de dê rehet bikaribin van tîpan bilêz bikin, an na paşê hîn bibin jî dê nikaribin rehet bilêz bikin. Ji bo zarokan rewş ev e, heta temenê 13’yan we zarok hîn kir kir, we nekir we mala xwe xira kir. Loma jî gere em bala xwe bidin temenên krîtîk ên zarokan. Li nav malê em çi ava bikin ew dê her hebe.

DÎWANA DENGBÊJAN SAZ BÛ

Li gor bernameyê piştî axawtinan divê dengbêj Xalîde û dengbêj Sebrî Agirî klamên xwe peşkêş bikira, lê li nav temaşevanan dengbêj Mihemedê Beyro û Mihemedê Serhedî jî hebûn û ew her çar derketin ser dikên, klam û stranên kurdî pêşkêş kirin. Şev bi gerandina govendê bi dawî bû.

*** 

Ji bo ROJA ZIMAN nûçeyên eleqedar:

- Egîtîm-Sen: Bila astengiyên li pêşiya zimanê zikmakî bêne rakirin 

- Platforma Kedê ji bo ziman bang kir 

- Bernameya Qamişlo 

- Bernameya Almanyayê 

- Bernameya Stenbolê 

- Çalakiyên ji bo Roja Ziman dest pê kirin 

- Bernameya Mûşê 

- Li Amedê çalakiyên ji bo Roja Ziman
- Çend baro Roja Ziman pîroz dikin (Bernameya Batman û Mêrdîne)

**