Diyarname

Li Lozana Swîsreyê di navbera 22-23'yê mehê de saziyên kurdan konferansek li dar xistin. Îro encamnameya konferansê belav kirin. Di encamnameyê de ji rêveberên kurdan jî ev daxwaz kirin, "Daxwaz ji rêvebirîyên polîtîk yên başûr û rojavaya Kurdistanê tê kirin ku hemû astengîyên di navbeyna wan da heyî bi temamî rakin û di nav xwe da têkilîyeke bilind ya polîtîk, ekonomîk, sosyal û kulturî ava bikin."

BANGA ÇARESERIYA PIRSGIRÊKA KURD

Di konferansa hate lidar xistin de ji dewletên navneteweyî, ji dewletên serdest û ji rêveberiyên kurdan daxwaz hatin kirin. Konferansê ji dewletên Peymana Lozanê îmza kirine dixwaz kir ku piştgiriya gelê kurd bikin û hevkar bin, bo çareserkirina ew kêşe mêjûye û piştevanî mafî rewa yê xelkê kurd û wisa hat gotin, "Di heman demê de ji van dewletan dixwazin ku Kurdistan li ser we dabeş kirine, dergehê çareseriya aşytiyane ya doza xelkê Kurdistanê û kêşeyî xoyan vekir."

BANGA JI BO NY'YÊ

Konferansê bang li Neteweyên Yekbûyî (NY) kir û got, "Pêwîst e komelî navdewletî piştevanî daxwazên gelî Kurdistan bin. Li wan weltên ku Kurdistan li ser dabeşkirî bo bi cih înana mafê çarenivîs. Li jêr çavdêrîya NY'ê de komîsyoneke navneteweyî durust bikin ku temsîlkarên Kurdistan jî têda bin. Ev komisyone digel dewletên beşdarî Peymana Lozan peywendî dirust bikin bo helûmercî diyalog û rêgayî aştîxwazane le pênaw çareserî dozî kurd be pêy carnameyî navdewletî ya mafê mirov."

Her wiha ji hêzên navneteweyî hat xwestin ku êrîşên asîmanî yên li ser Rojava û Başûr bêne rawestandin û li navbera Rojava û Tirkiyeyê de jî ji bo aştiyê hêzên navdewletî bêne bi cih kirin.

JI BO BAŞÛR Û ROJAVA

Konferansê di xalên eşkere kirine de ji rêveberiyên Başûr û Rojava jî daxwaz kirine û wisa gotine, "Destwernedanî karûbarên navxweyî yên beşên Kurdistanê û parastina qewareya Herêma Kurdistanê û Rêveberîya Rojavaya Kurdistanê… Daxwaz ji rêvebiriyên polîtîk yên başûr û rojavaya Kurdistanê tê kirin ku hemû astengîyên di navbeyna wan da heyî bi temamî rakin û di nav xwe de têkilîyeke bilind ya polîtîk, ekonomîk, sosyal û kulturî ava bikin. Yêkîtîya Neteweyî û Niştimanî ya Kurdistanê bi beşdariya hemû dînamîkên welatî wekî organekî tewsîyekar, rênîşan û hişyardêr bê ava kirin. Di 100 saliya peymana bêyûm ya Lozanê de, ev konferansa mezin ya kurd û hemû Kurdistaniyan bi dengekî gur careke dî bangî rêvebir û pêşengên xelkê kurd û xelkên dî yên Kurdistanê dike ku wacibên xwe yên neteweyî û niştimanî pêkbînin û bêyî afirandina hêcetan tifaqa mezin ya Kurdistanê ava bikin û bi vê armancê jî Konferanseke Neteweyî ya Kurdistanê pêkbînin."

Di encamnameyê de xwestine navê Kurdistanê fermî bê qebûlkirin û wisa gotine, "Parçeyên Kurdistanê yên di nav tixûbên dewleta Tirkiye û Sûriyeyê de mayî bi navê Kurdistan fermî bêne bi nav kirin û di nav Tirkiye û Sûriyeyê de bi statuyên ku wan bi xwe hilbijartî bêne qebûl kirin. Ev statuyên xweser yên Kurdistanê di nav fermiyeta navneteweyî de li nav sîstemê NY'ê bêne temsîl kirin. "

Daxwaz ji hikumeta Tirkiyeyê ji bo yên ne misilman jî hatiye kirin û wisa hatiye gotin, "Êzidî jî wekî parçeyekî eslî yê neteweyê kurd ku kurdên ne misilman in, di nav kategorîya 'Kêmanîyên ne Musulman' de divê bêne qebûl kirin û mafên bo Rûm, Ermenî û Suryanî-Kildanîyan hatine dayîn ji bo Kurdên Êzidî, Yaresan û Elewî jî bêne dan û tetbîq kirin."

Li aliyê din Konferansê banga berdana hemû girtiyên kurd ên siyasî kirine.

***

Nûçeya Eleqedar:

- 

Li Amedê li hemberî Lozanê daxuyanî