DiyarName.Com

NY'yê petrola DAIŞ'ê qedexe kir, ka Tirkiye dê çi bike?

Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî, kirîna petrolê ji DAIŞ û El Nusra qedexe kir. Ev biryar bi hewldana Rûsya hat g

Dîrok: 31/07/2014

Beş: Nûçe

Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî, kirîna petrolê ji DAIŞ û El Nusra qedexe kir. Ev biryar bi hewldana Rûsya hat girtin. Çavkaniyên Rûs diyar kirin, trafîka vê petrolê li ser Tirkiyeyê re tê kirin.
Li gor rojnameya Rûs Izvestîa wê endamên NY nikaribin ji komên Îslamî petrole bikirin. Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî, bi biryara di 28’ê Tîrmehê de, kirîna petrole ji DAIŞ û El Nûsraya girêdayî El Qaîde qedexe kir. Sedem jî ev e ku pereyên ji vir tên ev rêxistin xwe fînanse dikin.
Li gor ajansa nûçeyan a Rûs Rîa Novostî pêşnûmeya biryarê bi hewldana Rûsya hat amadekirin. Bi biryara hat girtin, yên bi awayekî qeçax petrole bikirin wê rastî pêkutiyan bên. Di deklarasyona ji aliyê endamên Konseya Ewlwekariyê ve hat girtin, dewletên endamên NY ji bo “hişyarî û astengkirina çalakiyên terorîst” soz dane. Tevayî bazariyên petrole yên bi DAIŞ û El Nusra re wê wek, “Desteka malî ya ji terorîstan re” bê dîtin û rê li ber pêkutiyan veke.
Wezareta Karên Derve ya Rûsya di daxuyaniya xwe de, bi bîr xist k udi mehên destpêkê yên şerê Sûriyeyê de israr kirine ku deklarasyoneke wiha bê qebûlkirin. Rojavayî li hember vê derketin û nexwestin fînansmana muxalefeta li hember Esad qut bikin.

JI PETROLÊ ROJÊ MILYONEK DOLAR QEZENC DIKIN!
Ev biryar piştî çeteyên DAIŞ ên komkujiyên hovane dikin, ji 9’ê Hezîranê ve li qadeke berfireh kontrol bi dest xist hat girtin. Li gor Rîa Novostî ev kom rojê milyonek dolar ji petrole qezenc dikin.
Di serî Monarşiyên Korfezê û Tirkiye, welatên biyanî ku piştgiriya malî, leşkerî, dîplomatîk û cih didin DAIŞ û El Nusra êdî ne sireke.
DAIŞ li Iraqê meha Hezîranê gelek deverên petrolê û binesaziyên ji bo hilberîna petrole bi dest xist. Li devera petrolê ya El Omer a Sûriyeyê jî ku DAIŞ di 3’ê Tîrmehê de bi dest xist petrol tê derxistin.

LI SER TIRKIYEYÊ TÊ KIRIN
Alîkarê Serokê Yekîtiya Endezyarên Rûs Îvan Andrîevskî got, "Ev demeke dirêj e agahî li ber destê Rûsyayê hene ku li ser Tirkiyeyê trafîka petrolê tê kirin. Buhayê petrola qeçax, serê her warîlî ji 10 hezar 25 dolarî ye. Di demên dawî de ev bazirganî zêde bû. Ev trafîka erzan ji bo her kesî nebaş e. Ji ber vê yekê Konseya Ewlekariyê ev biryar pejirand."
Ji ber ku beşeke girîng a çavkaniyên petrolê yên li Sûriyeyê ket bin kontrola DAIŞ û El Nûsrayê, rêveberiya Şamê hilberîna petrolê kêm kir û di serî de Rûsya û Îran petrola ji derveyî welat dikirî zêde kir.
Parlamenterê CHP'ê yê Hatayê Mehmet Alî Edîboglû di Hezîrana bihurî de îdîa kiribû ku DAIŞ'ê bi 800 milyon dolarî petrol firotiye Tirkiyeyê. Edîboglû di hevpeyvîna xwe ya li gel rojnameyekê de gotibû, "Li gundên nêzî sînorê Hatayê, lûleyan bicih dikin. Xetên lûleyê yên bi heman rengî li Kîlîs, Riha û Dîlokê jî hene. Petrolê derbasî aliyê Tirkiyeyê dikin û vediguherînin pere. Petrolê ji parzûngehan tînin, lêçûna wê tine ye. Li ser sînorê Sûriyeyê bi rêbazên berê diparzinînin û ji ser Tirkiyeyê difiroşin. Nirxê vê jî 800 milyon dolar e."
Tirkiye ev demeke dirêj e bi alîkarîdayîna DAIŞ û El Nûsrayê tê sûcdarkirin. Der barê vê desteka Tirkiyeyê de gelek şahid û belge derketin holê. DAIŞ, di serî de Til Ebyad li gelek nuqteyan cîranê Tirkiyeyê ye. Tê zanîn ku êrîşên li dijî Rojavayê Kurdistanê jî bi alîkariya Tirkiyeyê dike. Her wiha tê zanîn ku têkiliya Tirkiyeyê ya bi vê koma li dijî mirovahiyê sûc dike, ji xeynî petrolê di asta leşkerî de jî heye. Di 19'ê Çileya 2014'an de, TIR'ên li ser rêya bejahî ya Edene-Dîlokê li ser 'îxbara çekên qaçax û muhîmatan' hatin sekinandin, ev şik û guman xurtir kir. HDP û CHP'ê nerazîbûn nîşan dan ku ev çek ji El Qaîdeyê re hatine şandin û ji hikûmetê xwestin, ku li ser mijarê daxuyaniyekê bide.