logo
Piştgiriya
Diyarnameyê bikin
  • Nûçe
  • Nûçeyên Çandî
  • Serbest
  • Hevpeyvîn
  • Çapemenî
  • Berhem
  • Spor
  • Dinya
  • Aborî
  • Ên Din
    • Portreya Mehê
    • Nivîsênkarên Mêvan
    • Xêz
    • Foto-Nûçe
    • Tenduristî
    • Klîba Hefteyê
    • NÎQAŞ
    • Ji Çapemeniya Dinyayê
    • E-pirtuk
    • Covit-19
    • 2024: Hilbijartina-Herêmî
    • 2023 Hilbijartin
    • 2019: Hilbijartina Herêmî
    • 2018-06-24: Hilbijartina Giştî û Serokomarî
    • 2014: Hilbijartina Herêmî
    • 2015-sermawez-pusper: Dîsa Hilbijartina Giştî
    • 2011, Hilbijartin
    • 2010, REFERANDÛM
    • 2009, Hilbijartina Herêmî
    • EURO 2016
    • EURO 2020
    • EURO 2024
    • Kûpaya Cîhanê 2010
    • Kûpaya Cîhanê 2014
    • Kûpaya Cîhanê 2018
    • Kûpaya Cîhanê 2022
Piştgiriya Diyarnameyê bikin
3 ROJ
  1. Çima şanoya kurdî ya Bakur di bin bandora şanoya klasîk de dimîne?
  2. Xelatên ‘Koprude Buluşmalar’ hatin belavkirin
  3. Çîroka jinan 'Li ku dera çîroka xwe me?'
  4. 'Prenses Mumbî' xelata mezin girt
news-details

Kareseta Wanê û zihniyeta nijadperest

Di tu demê de nijadperestî, cudakarî û partîzankariyeke wiha dijmirovî û zexel derneketibû pêş. Heta di dema Ergenekona

  • Dîrok: 27/10/2011
  • Beş: Serbest

Fêrgîn Melîk Aykoç

Di tu demê de nijadperestî, cudakarî û partîzankariyeke wiha dijmirovî û zexel derneketibû pêş. Heta di dema Ergenekona kemalîst de jî bi vî awayî nebû. Bi salan e, em dixebitin ku vê rastiyê li ber çavên naxwazin bibînin, raxînin. Lê dîsa jî hin kom û kesên qaşo rewşenbîr û hin sal sereyên qaşo rûspî li hemberî çend manevrayên AKP‘ê yên xapandinê, bi çilekiyeke rantê xwe berdane nava hêviyên demokrasiyê û wekî telalên padîşahan dahol girtine, bê ku ji bala giştî şerm bikin, bi guminî lêdidin.
Gelek caran karesetekê dikanê rastiyan bê kêmasî li ber çavan raxîne. Ev erdheja Wanê jî rûçikê vê rejîma zîşt, cudaker û bêbextê ku bi carê ve ji nedîtin û nehêviyê gihîşte vê astê, ji ber wê psikolojiya ji hestênnizmketî di ser xwe re terin, bi awayê pozbilindî û çalimeke bê heya li gel dinêrin, bê kêmasî li ber çavan raxist. Li gel wê ev; wekî sîleyeke bi weş li rûçikên kesên bê ku ji temenê xwe şerm bikin, ketine xizmeta vê zihniyetê jî xist.
Serkarî û rayedarên dewleta tirk; ji bo ku bikanin li hemberê Tevgera Azadî biserkevin, bi awayekî bê şerm û fedî ji her welat, hêz û koman alîkarî dixwazin, heta ji bo vê dixebitin ku cardin birakujiyê di nava kurdan de bidin çandin. Di dema erdheja derdora Îzmîtê de rê ji alîkariya hemû cihanê re vekirin. Lê; hem bi xwe alîkariya gelê me yê li Wanê nakin, hem jî nehîştin ku welatên din alîkariyên xwe yên mirovî bigihînin gelê me. Hîn di ser de jî dest datînin ser alîkariyên ku gelê me yê dixwazin alîkarî bikin. Bêguman ew ji bo ku bikanin xiniziya xwe ya cudaxwaz û dijminî vêşêrin vê dikin.
Serokwezî û AKP şovperest in. Ji bo ku bikanin bala cihanê bixapînin bi çend keştiyên xwarinbarkirî berê alîkariyê dan Xezaya Filistînê. Bi wê jî neman Erdogan û hevsera wî taa Sudan û Somaliyê çûn, li wir bi awayekî şovkirinê zarok hemêz kirin û derketin pêşberê kamerayan. Lê bi tev hevsera xwe erdhejzadeyên li Wanê ziyaretkirinê cih bihêle, ji dest wan were wê di nava êşa erdhejê de jî zarokên kurdan bidin kuştin. Ji xwe, ji bo ku hejmara miriyan zêde be, zarokên di bin xirbeyan de rizgar nebin, di demê de alikariyêke kêrhatî neşandin. Tenê ji bo xapandina bala Tirkiyê û cihanê şov kirin û dikin. Serokkomarê wan di nava çend saetan de li navenda eniya şer ya di nava çiyayên asê de danîbû, lê qaşo serokkomarê gelê li Turkiyê ye, tenezûl nake ku biçe û erdheczadeyan ziyaret bike. Li gel wê her çi hîkmet e ku Erdoganê li pey şovê, di nava neh deh saetan de zar zor gihîşt cihê erdhejê herî zêde bandor lêkirî.
Ji ber ku serokkomar, serokwezîr, wezîr û rayedarên dewletê bê navber bi axaftinên jê tenê tolehildan û xwîn dibarin, nijadperest û çapemeniya alîgir sor kirin. Wan derdorên qaşo medya sosyal (di rastiyê de asosyal) rasterast di vê roja me ya bi êş û keder de heqaret li gelê me kir. Hem jî hin spîkerên wan ên di medyaya dîtnêr de ev kirin. Her kes vê baş dizane ku tewanbarên bingehîn ne ev kesên maşe û gasik in, tewanbar; ew zihniyeta nijatperest a ku AKP‘eya di bin serkêşiya Erdogan de afirandiye, ye. Li gel wê ew qaşo rewşenbîrên dahola demokratbûna vê partiyê lêdixin jî şirîgê vê tewana nemiroviyê ne. Ew kes; heftê û çarsalî jî bin, ji Stokholmê jî hatibin, vê rastiyê naguherîne.
Wê zihniyeta nijadperest a bêbext ne tenê komên tûleyan ji bo lînckirin û heqaret li kurdan kirinê, xistiye kuçeyan, hemû rêyên demokratîk yê li pêşiya kurdan jî yekber girtiye. Wekî mînak; dema siyasetmedarekê tirk ê faşîst di êrîşa li Sakaryayê de gotibû: “Divê mirov ji bo her leşkerekî hatî kuştin, deh kurdan bikuje!” dadgehên wan ev wekî azadiya ramanê dîtibû û tu ceza nedabû wî faşîstî. Lê ji ber ku Hatîp Dicle gotibû: “Ku operasyonên leşkerî neyên rawestandin û ew werin kuştin (gerîla), mafê wan ê bersivdayînê jî derdikeve!” Li ser vê gotina wî, hem ew kirin zindanê û hem jî mafên wî yê parlementeriyê ji wî hate standin. Rastî ew qas zelal û vekiriye.
Rêya demokrasiyê ne tenê di mijara kurdan de hatiye xitimandin, rêya li ber wê di hemû waran de hatiye birîn. Nuray Mert li ser vê mijarê di gotara xwe ya bi navê “Mijara Zihniyeta Demokratik” de bi awayekî mafdar wiha dinivîse:
“...Ev demeke dirêj e ku di şirovekirina wateya ‘demokrasî’ an jî ‘demokratbûnê’ de cuda fikirîn jî nayê pejirandin. Hemû kes û derdorên ne wekî alîgir û piştewanên serkariya heyî û polîtîkaya wan difikirin, bi eger û boneyên cuda ji vê nîqaşê tên dûrxistin. Li gel wê bi reşkirinên alîgiriya kotekê û cuntakaran tên tewanbarkirin!..”
Can Atakli yê ez hîç jê hez nakim jî, hin rastî dîtine û wiha dinivîse: “...Heta kesayetiyên hîna  duhî digotin; bila Apo serbest were berdan, rêveberiyeke xweseriya wan hebe, li gel wan perwerdeya zimanê kurdî jî dixwestin û bi evîne demokrasiyê Tirkiye li erdê diperçiqandin, bi carê ve bûn tolegir!...”
Vê erdheja Wanê ne tenê rastiya serkariya AKP’ê û zihniyeta wan a sentêza tirk-islam li ber çavan raxistiye, rastiya ku “Gava mirov bi xwe serê xwe nexwirîne, tu kes dilê mirovan rihet nake!” jî derxist pêş. Dîsa bi wê ve girêdayî; hestên netewî û li hev xwedî derketinê jî hê xurttir kir. Li gel wê wekî şimaqekî li rûçikê kesên di bin hêşî û siya AKP’ê de li hêviyê digerin û li pêş yekîtiya kurdan bûne wekî kelem jî xist.
Gelê me êdî ev rastî bêkêmasî dîtiye. Gelo wê kesên bi navê rewşenbîrî ji bo rantê di ekranên tv’yên alîgirê vê zihniyet û hişmendiya serkariya faşîzma kesk de bi zanistî, ne bizanistî dibin gasikên bangaşiya şerê psikolojîk jî bikanin vê rastiyê bibînin?

capanik51@hotmail.de

***

 

Nivîsên Fêrgîn Melîk Aykoç ên ku di Diyarnameyê de hatine weşandin:

- Kongreya Nivîskarên Kurd û rapora tirkî
- Xweseriya li Belçikayê
- Hilbijartin û hin rastî
- Bulent Arinc, liberal û nêçîrvanî
- Netkurd malpera kê ye?
- Têgînên ji bo saziyên civakî
- Di afirandina navdêrên nû de rêgezên zanistî
- Hebûn û tunebûna romanê yan egoya hinekan
- Wêjeya tunebûnê
- Şerzano! Ciwanê ber dilan
- Newroz ji bo kê çi bû
- Eksperîmenteke wergerê
- Girîngiya wergerê ji bo kurdî û di wergera kurdî de hin xetere

- Ceylanê Xifşê stêrika teyîsî
- Ma em kurd kurdî dixwazin?

- Nivîskar û bêlayanî

- Niviskar û Yazar
- Rewşenbîrî û çend têbinî
- Jînborî /jîrok (novelle) û çîrok
- Abant û Hewlêr
- Strana “Mişko” ê kî ye, kirin malê kê?
- Çend peyv li ser redektekirina di çapemeniyê de
- Li Frankfûrtê notên li ser weşanxaneyên kurdan

- Şîrîn yan Şêrîn û rexneyên Zanyarekî Pispor

- Şîrîn yan şêrîn?

- Mehîra rewşenbîrî

- Ziman û Têgînên Futbolê

 

 

 

 

 

Parve Bike

Youtube Me

Rewşen

news

Fîlmên Kurdî

news

Rûpelek ji Geliyê Zîlanê; 'Dîwarê Me Jî Hilweşandin'

news

‘Şerê Meşrûiyetê’ û ‘Bindest Dikarin Biaxivin?’ derketin #podcast #newsong #deng #booktok

news

Rojên dawî yên dengbêj Karapêtê Xaço

news

Li Çemçemalê xelat dan Hunermendên Rojava #podcast #deng #diyarname#nivîs #fire #automobile #xwendin

news

Hogir Berbir: Di govenda nedîtbar de bextê nivîsandî û vîna azad!

news

H. Kovan Baqî: Wekî bombeyek ji balafira hebûnê hatibim avêtin

news

Deham Ebdilfettah: Zilamek û Zimanek

news

diyarname podcast,Pirtûkeke nû '4 Bajar û 45 çîrok' derket #diyarname #deng #fire #podcast

news

Omer Dilsoz: Di kişika zilhêzan de para kurdan çi ye?

news

Newroza Şima Pîroz bo/ Newroza we pîroz be

news

Newroz

news

Hogir Berbir: 4 hunermendên ku di tarîtiyê de dengê Ronahiyê bilind dikin

news

Hogir Berbir: Di Destana Newala Paxir Madenê de Şerê Hêz û Nasnameyê

news

Cemil Oguz: Mebûsên DEM, AKP, CHP ên Amedê çend peyamên bi kurdî belav kirin?

news

Cemil Oguz: Ji pencereya min Ozgu Kaya, Dilan Karaman

news

diyarname podcast #diyarname #film #news #deng #motivation #pirtûkênkurdî

news

Aysegul Kizilkaya: Fermo Seyda

news

Kadîr Stêra: Ziman Dirêjo Hed Nezano

news
Serbest - Nivîsên Dawî
news
  • 18 04 2026

Çima şanoya kurdî ya Bakur di bin bandora şanoya klasîk de dimîne?

news
  • 15 04 2026

‘Bazirganê Xeyalan’ û Xerckirina Jiyanê

news
  • 13 04 2026

Di zimanê kurdî de bingeha yekkîteyî

news
  • 04 04 2026

20 sal, 20 TL (Vê agahiyê bixwînin)... Hat nûkirin

news
  • 30 03 2026

Şîn, Windabûn û Rewşa Depresîf

news
  • 29 03 2026

Rûpelek ji Geliyê Zîlanê; 'Dîwarê Me Jî Hilweşandin'

Hesabên Diyarnameyê Bişopînin
Nivîsên Nû
news

Ez li sikakên qermiçî direviyam

  • H. Kovan Baqî
news

Taldeyek Bi Sî

  • Kadir Stêra
news

Di klama Hemdîn û Şemdîn de tevna xayîntî, tolhildan û heqiyê

  • Hogir Berbir
news

Pelekî Mizawir

  • Mesûd Qeya
news

Kerbelaya ve-gotinê

  • H. Kovan Baqî
news

Nifşê ‘palê pûşî’

  • Omer Dilsoz
news

Newroza li Bonnê yan a Frankfurtê?

  • Zekî OZMEN
news

Kîlotê Mor

  • Dilşêr Bêwar
news

Di Destana Newala Paxir Madenê de Şerê Hêz û Nasnameyê

  • Hogir Berbir
news

Mebûsên DEM, AKP, CHP ên Amedê çend peyamên bi kurdî belav kirin?

  • Cemil Oguz
news

Xwîna keviran diherike li sikakên Kobanî

  • H. Kovan Baqî
news

4 hunermendên ku di tarîtiyê de dengê Ronahiyê bilind dikin

  • Hogir Berbir
news

Pisîka Sorbelek

  • Dilşêr Bêwar
news

Ji Heredotes çend gotinên li ser Medan

  • Kazim Polat
news

Em bi anekdotan li meseleyê binêrin

  • Cemil Oguz
Ev jî hene
ad

Konsera 'Kurdistan ê kurdan e'

ad

Reqîbê Amed Sporê diyar bû

ad

Bajar bi bajar lîsteya mebûsên HDP'ê yên nû

ad

Hevkariya saziyên kurd li Ewropayê

ad

Di DTSO de Lîsteya Şîn bi ser ket

ad

Kerê Mihoyê Abo û hin pirs

Kategorî
  • Nûçe
  • Nûçeyên Çandî
  • Serbest
  • Hevpeyvîn
  • Çapemenî
  • Berhem
  • Spor
  • Dinya
  • Aborî
  • Foto-Nûçe
  • Xêz
  • Portreya Mehê
  • Tenduristî
  • Klîba Hefteyê
3 Roj
news

Çima şanoya kurdî ya Bakur di bin bandora şanoya klasîk de dimîne?

  • 18 04 2026
news

Xelatên ‘Koprude Buluşmalar’ hatin belavkirin

  • 18 04 2026
news

Çîroka jinan 'Li ku dera çîroka xwe me?'

  • 18 04 2026
news

'Prenses Mumbî' xelata mezin girt

  • 19 04 2026

Diyarname

  • Derbarê Diyarnameyê de
  • Têkilî / Contact / İletişim

Nivîskar

  • Aynur Aras
  • Aytenxan
  • yeqîn h.
  • Bedran DERE
  • Cemil Oguz
  • Cemîl Andok
  • Çorê ARDA
  • Dilşêr Bêwar
  • H. Kovan Baqî
  • Helîm YÛSIV
  • Hogir Berbir
  • Kazim Polat
  • Kadir Stêra
  • Mîrza Ronî
  • Nûdem Hezex
  • Omer Dilsoz
  • Welat Dilken
  • Veysel Vesek

Beş

    • Nûçe
    • Nûçeyên Çandî
    • Serbest
    • Hevpeyvîn
    • Çapemenî
    • Berhem
    • Spor
    • Dinya
    • Aborî
    • Portreya Mehê
    • Nivîsênkarên Mêvan
    • Foto-Nûçe
    • Foto-Nûçe
    • Tenduristî
    • Klîba Hefteyê
    • NÎQAŞ
    • Ji Çapemeniya Dinyayê
    • E-pirtuk
    • Covit-19
    • 2024: Hilbijartina-Herêmî
    • 2023 Hilbijartin
    • 2019: Hilbijartina Herêmî
    • 2018-06-24: Hilbijartina Giştî û Serokomarî
    • 2014: Hilbijartina Herêmî

Copyright © 2005-2026 Diyarname