DiyarName.Com

Îhsan Bîrgul

Çi dema em behsa helbestvan Gulîzer dikin ewil ev rêzikên wê yên helbesta bi navê “Dua” tên bîra me.

“Min ji heft zimanan

Ji heft jinên di tengasiya zayînê de

Dua berhev kirin

Ji bo hatina

Nizanim Xweda bi kîjan zimanî dizane?”

Ev rêzikên di pirtûka Gulîzerê ya bi navê “Keziyên Jinebî” de cih jixwe têra nivîs û şerheke fireh in. Lê ji we wetirê tenê ev rêzikên wê xweş in? Na wele. Hema bêje hemû helbestên wê xwedî wate û estetîk in. Piraniya helbestan polîtîk in..Xwediyê sekn û helwestekî ne. Lê xwe ji siya sloganan xilas kirine. Ango Gulîzerê xwe neavêtiye ber siya sloganan…

Têra xwe li ser jinan hûr bûye..Dest avêtiyê hemû êşên jinan. Ji mal bigire heta zarokê, ji wir jî heta malzarokê. Lê bi rist û hestên helbestî û bi hostatî…

“Ji çavên wê bûkê

Ji bo valahiya qesrê

Mehê carek

Girîyên xwînî

Diniqutî

Malzarokê”

Di helbesta bi navê “Diyarê Bakîre” de ristek wiha heye. Bi min ev rist bi tena serê xwe helbestek e.

“Ez jî doza keçbûna jiyana xwe ya ku te bê qelend ji min stendibû dikim”

Hîn rêzikên Gulîzerê rastiya sosyolojiya civaka me pir bi zelalî radixin ber çavan. Di helbesta xwe ya bi navê “Ji Anatomiya Jinekê” de dibêje

“Tim bi stûxwariya dêya heft qîzan dijî”

Wekî hûn dizanin di nava civaka kurd de her tim zarokên kur li ser zarokên keç re tên girtin. Deh keçên we jî hebin heta kurek tune be civak bi çavekî kêmane li we dinêre. Gelek caran me dîtiye û bihîstiye, wexta zarokek kur tê dinyayê civak dibêje, “Şikir, Xwedê kurek dayê” lê wexta ew zarok keç be dibêjin, “Xwedê dîsa serrejek kiriye para wê. De înşallah careke din wê şa bike”. Di careke din şa bike de qest anîna jinê ya zarên kur e. Ji ber wê jî gelek jin ji bo ku wê “stûxwarî”ya Gulîzer behs xilas bin heta zarokekî kur bînin car heye deh keçan jî çêdikin. Ev jî dibe sedemê bêqîmetkirina jinê û keçên wê. Em bi rihetî dikarin bêjin, helbestavana jin bi vê rêzika xwe kurtebiriya rastiyeke me ya tehl daye eniya me…

Di helbesta navborî de dîsa balê dikişîne ser mijareke din. Yanî ya zewaca bêdil. Her çendî niha ew tişt pir kêm mabe jî bi hezaran jinên kurd bûn kuştiyên zewaca bêdil. Hez û hestên wan di gewriya wan de bi xêliya bûkaniyê hatin xeniqandin. Gelek jî ji wan hê zar bûn, paşê zer bûn. Piştre jî bê‘zar’ bûn li gera govenda dil de.

Ka em binêrin çi gotiye Gulîzerê,

“Gava dizewice, evîna xwe dike kûzek û diçe ber deriyê mala zavê,

Tevlî wê evîna qaçax a dil de, nikare derbasî hundir bibe

Ji ber ku çavê wê bar nabe, ji kesê re jî nahêle,

Li erdê dize, parçe dike û gav diavêje dojeheke nû”

Qasî derkirina van birînan gelek hêma û mecazên xas ên kurmancî jî helbestê Gulîzerê de cih girtine. Mînak; peyva “hêç”.

“Were

Li ser pişta hespekî hêç

Bayê li dû xwe bihêle û were”

Di heman helbestê dîsa çand û mecazeke din yanî têgeha “porkuriyê” tîne bîra me.

“Were

Bila porkura vî bajarî ez bim”

Helbestvan bi van rêzikan têkçûyîna xwe li hember eşqê, binpêkirina şexsiyeta aşiq û qayîlbûna rezîziya di nav civakê de dide ber çavan. Çimkî wek tê zanîn di çanda kurdan a civakî de “porkurî” xwediyê cihekî taybet e û gelek sedemên wê hene…

De ka werin em nivîsa xwe bi helbesta “Çend Ta Ji Keziyên Jinebî” biqedînin.

“Di paşila xwe ya kavil de, bêriyên naşî

Bi sebrikan xwedî dikir

Bi bendemayînan kedî dikir

Serê pêsîrên we her tim bi hinne bûn

Amadebûn ji her dewatê re

Êvarekê, roj di nav herdu pêsîrên wê de çûbû ava

Bi dû kurtêlên tîrojan diket

Ji bo roj hilbe di paxila wê de

Xwe dispart darên ziyaretin

Çend ta ji keziyên jinebî

Kir hêvî û girêda