Cemil Oguz

Pirs ev e: 10 hezar girtî bên berdan Tevgera Kurd wê bikaribe çi bike bo wan?
Ger hûn bêjin, "ka bila bên berdan paşê emê bifikirin çi bikin”, wê çaxê vê nivîsê nexwînin. Lê ger hûn meraq bikin ka pirsgirêk çi ye, kerem bikin em bi hev re lê binêrin.

Pêşî agahî:
Niha li girtîgehên bajarên kurdan û li girtîgehên bajarên Tirkiyeyê bi deh hezaran girtiyên siyasî, girtiyên kurd hene. Gelekan ceza xwariye; beşek jê jî hê doza wan didome. 
Bifikirin ku niha Pêvajoya Çareseriyê didome û biryar bê dayîn ku hemû bên berdan. Ne yek, ne didu, ne sed ne hezar, bi deh hezaran.*
Mesela nifûsa Licê dor 23 hezarî ye. Yanê bi qasî Licê girtî bêne berdan dê Tevgera Kurd çi û çawa bike? Ha, qesta min ji Tevgera Kurd ji DEM Partî bigire heta şaredarî, komele û saziyên din in.

Belkî hûn bêjin mesele çi ye?

Binêrîn û wisa bifikirin; kesekî dema tê girtin ji aliyê tenduristiyê ve tu pirsgirêkên wî/ê tune ne. Lê piştî tê girtin heta sal û nîv, hadê em bêjin 2 salan, dîsa pirsgirêkên wî/ê tune ne, lê bi vê demê re pirsgirêkên wî/ê yên tenduristiyê dest pê dikin: 
Mesela ji ber sermayê gurçik sînyalê didin.
Ji ber kêmgirtina oksîjenê di dan û standina nefesê de problem dest pê dikin.
Mesela ji ber ronahiyê pirsgirêka çavan dertê.
Ji ber bi têra xwe nikare xurekê, vîtamînê û tiştên din bigire pirsgirêk jixwe ber dertên.
Ji ber kêmtevgerê nexweşiya masûlkeyan xwe nîşaan didin.
Pirsgirêka diranan, êşa ku ji ber vê kişandine û hê dê bikişînin.
Hê em dikarin gelek nexweşiyên din li van zêde bikin, lê bes e.

Mesela, dema bi deh hezaran kes derên û ji van sisêyan yekê wan xwedî nexweşiyên bi vî rengî û tiştên din bin dê tevgera kurd çawa bike? Mesela bi têra xwe doktor, navendên tenduristiyê hene ku van derman bike?
Di berdanên berê de, em qala salên 2000’î dikin, me dît ku gelek kes ji van mecbûr man bi serê xwe pirsgirêkên xwe çareser bikin. Gelek kes mecbûr çûn ber malbatê û serî bo wan tewand; alîkarî xwestin.

Baş e, pirsgirêk tenê ev e?
Na.
Ma çi ye?

Wisa bifikirin, kesekî/e 25 salî ye hatiye girtin, niha temen bi ser 40’î re ye, yan jî 50, ferq nake; dema derket wê çi karî bike? Wê çawa debara xwe bike? Wê here ku? Cihê mayîne heye yan na?

Tenê ev?
Na. 
Lê çi?
Mesela ji van deh hezaran kesî sedî 10’ê wan bixwaze bizewice wê çawa be? Ma ne? Tenê sedî deh. Me got nifûsa Licê, yanê dor 25 hezar kesî û sedî 10’ê wan dike 2500 kes. Ji bo vê 2500 kesî dê tevger çi bike? Biryareke çawa bide?

Bi kurt û kurmancî; em qala deh hezaran kesî dikin ku ev dê çi bikin?

Mesela hemû bikevin nava siyasete wê têde cih hebe? Yan herin komeleyan, şaredariyan? Lê dema herin wan deran yên li wê derê wê reaksiyonên çawa bidin?
Em dikarin pirsan zêde bikin, lê ez dibêjim em gotara xwe li vir bi dawî bikin.

Wisa dixuye ku ji bo vê yekê jî divê xebatên taybet bêne kirin.

*Not: Li gor îstatîstîka meha kewçêra 2025’an li Tirkiyeyê nêzî 400 hezarî girtiyên siyasî û edlî hene.