Zekî OZMEN

Dema vê hefteyê min li bajarê Kolnê plakateke propagandayên hilbijartinên herêmî ya Partiya Demokratên Neteweyî ya Almanyayê (NPD) ku partiyeke biçûk a nijadperest e dît, sê bîranînên van her du mehan hatin bîra min.
Li ser plakatê ev hevok hebû: “Kar ji bo Almanan”…
Û girêdayî plakatê ez derbasî bîranînan dibim:
Vê mehê li cihê kar kesekî alman yê temenê wî derdora 70’ê bû, piştî min fêm kir ku meyldariyeke nijadperestî pê re heye, min sohbet pê re germ kir. Axaftin gihîşte astake wisa ku wî dîtinên qedexe jî anîn zimên; Wî got ku “dereng jî be, divê biyanî hew werin û piraniya yên hatî jî ji bilî hinek îstisnayan, şûnde ji bo welatê wan werin rêkirin.” Dîtina dijzagonî ya wî jî ev bû: “Cihû di tevkujiya rejîma Hitler re derbas nebûne…”
Ez hefteya borî li hewşa cîranê xwe yê alman bûm me bi hev re qehwe vedixwar. Cîranekî din yê alman hat û mesele derbasî axaftinên li ser cîranê din bû. Biyanî hatin kategorîze kirin û yekî digot filan netew baş e û mêvan ne baş e…
Berî du mehan di nexweşxaneyê de li odeya min almanekî 84 salî hebû. Ew wekî leşkerê Hîtler tevlî Şerê Cîhanê yê Duyemîn bûbû û bi salan li Îngilistanê wekî dîlê şer hatibû girtin. Wî li ser dijminiya cihûyan ev bîranîna xwe parvekir: “Ew di heman gundî de cîranê me bûn. Têkiliyên me yên germ hebûn. Di dibistanê de mamosteyan ji nişke ve wisa kirin ku me êdî bi çavên dijminan li wan nêrî. Rojekî ez ji dibistanê hatim, min dît ku dapîra min bi cîranekî me yê cihû re diaxive. Ez hêrs bûm û piştre min gote dapîra xwe ‘çima tu pê re axivî?’ Dapîra min matmayî ma û got ‘bav û bapîrên me li vî gundî bi hev re derbas kirine’ û wate neda helwesta min.” Kalê 84 salî niha wekî dapîra xwe difikire û digot: “Ez jî nizanim çi ji me kirin…”
Îstatîstîkên li ser babetê û pirsa ka gelo ewlekariya biyaniyên li Almanyayê di xeterê de ye, bila bimînin ji bo nivîsa were...